Archiwum kategorii: Prawo

Zawieszenie terminów sądowych

Zawieszenie terminów sądowych w okresie zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii a ryzyko uchybienia terminom

Przepis art. 15zzs ust. 1 Ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych w brzmieniu ustalonym ustawą zmieniającą z 31.03.2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), regulujący wstrzymanie i zawieszenie terminów sądowych w okresie epidemii COVID-19 budzi niestety pewne wątpliwości interpretacyjne (skutkujące istotnym brakiem pewności co do zakresu spraw objętych zawieszeniem terminów).

Wobec tego w sprawach szczególnej wagi słuszne jest zastosowanie się do sugestii, żeby jednak w miarę możliwości nie zakładać, że nastąpiło zawieszenie terminów sądowych i skorzystać z przepisu art. 15 zzs ust. 7 powołanej na wstępie ustawy, zgodnie z którym czynności dokonane w okresie epidemii są skuteczne – poprzez dokonywanie niezbędnych dla zachowania praw strony czynności również w okresie epidemii, ze szczególnym uwzględnieniem czynności, które konkretny sąd uznaje za pilne (a zatem w praktyce użycie doręczenia pocztowego).

Nowatorska praktyka Sądu Okręgowego w Warszawie

Przy okazji należy zwrócić uwagę na przełomowe zarządzenie Prezesa Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 20 marca 2020 r. (niestety mające ograniczone zastosowanie tylko do środków odwoławczych i wniosków o uzasadnienie). Na mocy tegoż zarządzenia od dnia 23.03.2020 r. pracownicy biura podawczego sądu drukują nadesłane (do godziny 14.00) na adres poczty elektronicznej środki odwoławcze oraz wnioski o sporządzenie uzasadnienia, odsyłając skan pierwszej strony pisma opatrzonej prezentatą jako potwierdzenie skutecznego wniesienia pisma.

Oczywiście pisma wniesione w ten sposób obarczone są brakiem formalnym (choćby brak podpisu strony – art. 126 §1 pkt 6 k.p.c.), można to jednak sanować w trybie art. 130 §1 k.p.c. Braki formalne w postaci podpisu, czy brakujących załączników można usunąć teoretycznie nawet po zakończeniu okresu stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii (w okresie zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii termin do uzupełnienia braków formalnych pisma nie rozpocznie biegu – art. 15 zzs ust. 1 ustawy powołanej na wstępie). Po uzupełnieniu braków, pismo wywoła skutek od daty pierwotnego wniesienia (art. 130 § 3 k.p.c.). Rozwiązanie to może nie zadziałać w sprawach uznanych za pilne, gdyż w ich przypadku terminy do uzupełnienia braków formalnych nie ulegają zawieszeniu.

Zawieszenie terminów sądowych

Mimo tych wszystkich zastrzeżeń opisywana praktyka jest przełomowa , stanowiąc jednocześnie budujący przykład nowatorskiego zastosowania istniejących przepisów bez ich naruszania (zwłaszcza na tle zastosowanych w innych sądach kartonowych pudeł, nie dających jakiejkolwiek możliwości udokumentowania daty złożenia pisma). Moim skromnym zdaniem rozwiązanie przyjęte w zarządzeniu Pani Prezes Sądu Okręgowego w Warszawie powinno zostać uwzględnione (przynajmniej jako koncepcja) w ramach prac legislacyjnych, które wreszcie wprowadzą ustawowe uregulowanie kwestii dochowania terminu w XXI wiek.

Więcej (rozbieżności w wykładni i możliwe interpretacje): Gazeta Prawna 25.04.2020: Terminy procesowe i sądowe: Które są zawieszone, a które nie? Jak w czasie epidemii skutecznie wnieść pismo do sądu?

Dzienniki podawcze sądów krakowskich w czasie epidemii

dziennik podawczy
Dzienniki podawcze krakowskich sądów – 27.03.2020
Dziennik podawczy w wydaniu pandemicznym

Prezentowany na zdjęciu „system” przyjmowania dokumentów zainstalowany w krakowskich sądach przy automacie z napojami jest prosty i efektywny – dla adwokata (i każdego, kto musi udokumentować fakt złożenia pisma procesowego oraz jego datę) ma tylko jedną zasadniczą wadę: brak jakiejkolwiek możliwości uzyskania potwierdzenia złożenia pisma procesowego…

Dalsze ograniczenie wokand sądowych do końca kwietnia 2020 r.

Zarządzeniami Prezesów krakowskich sądów odwołane zostały termin rozpraw wyznaczonych do dnia 30 kwietnia 2020 r. włącznie. Zarządzenia nie dotyczą spraw zaliczonych do kategorii pilnych.

Zarządzenie Prezesa Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 20 marca 2020 r.

Zarządzenie nr 16 Prezesa i Dyrektora Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 19 marca 2020 r.

Zarządzenie Prezesa i Dyrektora Sądu Rejonowego dla Krakowa-Krowodrzy z dnia 19 marca 2020 r.

Zarządzenie Prezesa i Dyrektora Sądu Rejonowego dla Krakowa-Śródmieścia z dnia 20 marca 2020 r.

Zarządzenie Prezesa i Dyrektora Sądu Rejonowego dla Krakowa-Podgórza z dnia 19 marca 2020 r.

Zarządzenie Prezesa i Dyrektora Sądu Rejonowego dla Krakowa-Nowej Huty z dnia 19 marca 2020 r.

Ponadto nadal obowiązują daleko idące ograniczenia w korzystaniu przez strony i innych uczestników postępowania z działalności sekretariatów sądowych oraz innych działów administracji sądowej.

Ograniczenie wokand sądowych

Jak wynika z wydanego dziś komunikatu Ministerstwa Sprawiedliwości w sprawie organizacji pracy sądów w dniach od 13.03.2020 do 31.03.2020 nastąpi ograniczenie wokand sądowych do spraw najbardziej pilnych – wobec zaleceń Głównego Inspektora Sanitarnego co do konieczności podjęcia szczególnych środków ostrożności z powodu zagrożenia epidemią koronawirusa.

Do kategorii spraw pilnych, rekomendowanych do rozpoznania w trybie niecierpiącym zwłoki oraz wyłączenia ich z zarządzeń dotyczących odwoływania rozpraw i posiedzeń z udziałem stron zaliczono:

  1. sprawy w przedmiocie zastosowania i przedłużenia tymczasowego aresztowania, sprawy, w których orzeczono środek zabezpieczający w postaci pobytu w zakładzie psychiatrycznym, sprawy rozpoznawane w postępowaniu przyspieszonym oraz sprawy zagrożone przedawnieniem karalności czynu albo przedawnieniem wykonania kary, oraz sprawy o zastosowanie środka detencyjnego w postaci umieszczenia cudzoziemca w strzeżonym ośrodku lub zastosowania wobec niego aresztu dla cudzoziemców, sprawy, w których wykonywana jest kara pozbawienia wolności albo inna kara lub środek przymusu skutkujący pozbawieniem wolności, jeżeli rozstrzygnięcie sądu dotyczy zwolnienia osoby pozbawionej wolności z zakładu karnego lub aresztu śledczego albo jest niezbędne do wykonania takiej kary lub środka przymusu w tym zakładzie lub areszcie;
  2. sprawy o odebranie osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką, wymagające wydania zarządzenia w trybie art. 569 § 2 ustawy Kodeks postępowania cywilnego, sprawy, o których mowa w ustawie o ochronie zdrowia psychicznego, sprawy dotyczące umieszczenia nieletniego w schronisku dla nieletnich, sprawy, w których nieletni został umieszczony w schronisku dla nieletnich oraz sprawy dotyczące umieszczenia małoletniego cudzoziemca w placówce opiekuńczo-wychowawczej, jak również czynności z zakresu postępowania wykonawczego w wyżej wymienionych sprawach, a także sprawy w przedmiocie rozpoznania wniosków o ustanowienie kuratora w celu reprezentowania interesów małoletnich w postępowaniu przed sądem lub innym organem;
  3. sprawy, o których mowa w ustawie o postępowaniu wobec osób z zaburzeniami psychicznymi stwarzających zagrożenie życia, zdrowia lub wolności seksualnej innych osób;
  4. sprawy z wniosku, o którym mowa w art. 11a ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie;
  5. sprawy związane z wykonaniem Europejskiego Nakazu Aresztowania (ENA);
  6. przesłuchania osoby w trybie zabezpieczenia dowodu lub co do której zachodzi obawa, że nie będzie można jej przesłuchać na rozprawie.

Co do zasady, tylko sprawy mieszczące się w powyższym katalogu będą procedowane na posiedzeniach z udziałem stron. W wyjątkowych wypadkach Prezes Sądu może zdecydować o rozpoznaniu innych kategorii spraw pilnych. Jednocześnie zarządzeniami Prezesów poszczególnych Sądów wprowadzono dalsze ograniczenia w korzystaniu przez strony i innych uczestników postępowania z działalności sekretariatów sądowych oraz innych działów administracji sądowej (np. kancelaria tajna, czytelnia, archiwum) do przypadków koniecznych i niezbędnych dla zapewnienia prawidłowego przebiegu postępowania. Rozpatrywanie skarg i wniosków ogranicza się do pisemnej, bądź elektronicznej wymiany korespondencji.

Źródło: Komunikat Ministerstwa Sprawiedliwości w sprawie organizacji pracy sądów z dnia 12.03.2020 r. – https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/komunikat-w-sprawie-organizacji-pracy-sadow

Interpelacja poselska nr 900

Stężenie THC we krwi – problem zdefiniowania ustawowych progów dla wykroczenia i przestępstwa w interpelacji poselskiej nr 900 z daty 16.12.2019

W związku z dużym zainteresowaniem tematem odnotować trzeba fakt zgłoszenia interpelacji poselskiej w sprawie dopuszczalnego poziomu składników konopi medycznych i siewnych (THC) w organizmie prowadzących pojazdy. Autorzy interpelacji – posłowie Jarosław Sachajko i Paweł Szramka – zadali Prezesowi Rady Ministrów trzy pytania:

  1. Czy Pan Premier planuje nowelizację art. 87 §1 Kodeksu wykroczeń lub doprecyzowanie wykładni tego przepisu w kontekście leczniczej i nieleczniczej marihuany, aby zapewnić obywatelom prawo do rzetelnego procesu oraz spełnić zasady adekwatnej reakcji karnej?

  2. Czy Pan Premier planuje oznaczenie najniższego dopuszczalnego progu, aby wyznaczyć granicę pomiędzy całkowitą niekaralnością a przypisaniem wykroczenia w przypadku marihuany?

  3. Czy Pan Premier planuje usankcjonować definicję „stanu pod wpływem środka odurzającego” oraz „stanu po użyciu środka odurzającego”?

Odpowiedź Ministerstwa Zdrowia z daty 3 lutego 2020

Niestety odpowiedź Ministerstwa Zdrowia na powyższą interpelację brzmi w zasadzie 3 X NIE (tu pełny tekst odpowiedzi)  i nie stwarza nadziei na szybkie rozwiązanie problemu. Nie polemizując już nawet z samym zanegowaniem przez Ministerstwo sensowności wprowadzenia progów ustawowych dla stężenia THC we krwi kierowców (przyznać trzeba, że także wśród teoretyków prawa i toksykologów występują takie opinie, oparte na godnych uwagi argumentach) nie sposób się zgodzić z przedstawionym uzasadnieniem takiego stanowiska. Wskazano w nim m. in., że przyczyną niemożności ustawowego wyznaczenia wartości granicznych stężeń odpowiednio odnośnie wykroczeń i przestępstw jest „Ciągła ewolucja w zakresie składu, sposobu i siły oddziaływania środków odurzających na ludzki organizm”. Oczywiste jest, że argument ten może dotyczyć niektórych środków syntetycznych, a nie marihuany (THC), której dotyczy przedmiotowa interpelacja. Poza tym trzeba zauważyć, że ustalenia legalnych limitów substancji psychoaktywnych we krwi kierowców już dokonano w niektórych ustawodawstwach w Europie i na świecie.

Nie do końca podzielam też zawartą w odpowiedzi Ministerstwa tezę, że „orzecznictwo wypracowało metody prawidłowego rozstrzygania spraw z elementem środka odurzającego lub środka podobnie działającego do alkoholu”. Z własnej praktyki adwokackiej  wiem, że w tym zakresie występują ciągle jeszcze pewne problemy (o czym więcej w: Jazda po marihuanie – art. 87 §1 k.w.), które w skrajnych przypadkach mogą doprowadzić do rażąco niesprawiedliwych rozstrzygnięć (w szczególności kierowcy mający THC we krwi w śladowych ilościach mogą zostać ukarani podobnie jak ci będący pod wpływem jego psychoaktywnego działania).

Podkreślić należy, że postulat ustawowego zdefiniowania limitów THC wysuwany jest nie tylko przez środowisko adwokackie (co mogłoby rodzić podejrzenia o chęć forsowania pewnych rozwiązań mających na celu ułatwienie sobie życia), można tu wskazać jedną z konkluzji artykułu „Medyczno-sądowe oraz prawno-karne aspekty opiniowania i orzekania w przypadkach intoksykacji środkami odurzającymi i działającymi podobnie do etanolu” – Monika Ćwiklińska, Grzegorz Teresiński, Grzegorz Buszewicz (Archiwum Medycyny Sądowej i Kryminologii 2015; 65 (2): 77–89). W pracy tej podkreśla się (z perspektywy biegłego sądowego), że przeprowadzona na jej potrzeby analiza akt spraw sądowych „wskazuje na potrzebę pilnego wprowadzenia przepisów prawa regulujących progi rozróżniające stan pod wpływem oraz stan po użyciu w celu pozbycia się istniejących luk oraz niejasności w obowiązujących przepisach. Badania zlecane w sprawach dotyczących środków odurzających ograniczają się do stwierdzenia w organizmie obecności środka oraz jego rodzaju. Ze względu na brak ustawowo ustalonych progów, ilościowe określenie substancji w badanych próbkach ma znaczenie pomocnicze dla oznaczenia stopnia jej wpływu na zaburzenia świadomości .”

W mojej ocenie ustawowe zdefiniowanie stanów „po użyciu podobnie do alkoholu działającego środka” i „pod wpływem środka odurzającego” przy uwzględnieniu progów stężenia THC we krwi kierowcy usprawniłoby prowadzenie coraz liczniejszych postępowań z art. 87 §1 kodeksu wykroczeń oraz art. 178a §1 kodeksu karnego. W świetle wyników dostępnych badań naukowych najlepszym rozwiązaniem wydaje się mieszana definicja uwzględniająca ustawowe limity THC oraz ustalenie rzeczywistego wpływu tego środka na psychomotorykę kierowcy przy pomocy wszelkich dostępnych środków dowodowych. Taka konstrukcja (pytanie na ile możliwa z punktu widzenia techniki legislacyjnej) realizowałaby funkcję gwarancyjną prawa karnego w daleko większym stopniu niż rozwiązania obecnie funkcjonujące.

Być może więc nadszedł czas na dobrze przygotowaną inicjatywę ustawodawczą…


Interpelacja nr 900 w sprawie dopuszczalnego poziomu składników konopi medycznych i siewnych (THC) w organizmie – na stronie Sejmu RP

Monika Ćwiklińska, Grzegorz Teresiński, Grzegorz Buszewicz – Medyczno-sądowe oraz prawno-karne aspekty opiniowania i orzekania w przypadkach intoksykacji środkami odurzającymi i działającymi podobnie do etanolu. Archiwum Medycyny Sądowej i Kryminologii 2015; 65 (2): 77–89

Uwaga, przez medyczną marihuanę można stracić prawko. Absurdalne przepisy uderzają w chorych – spidersweb.pl – 11.02.2020

Nie będzie limitów marihuany dla kierowców – auto.wprost.pl – 27.02.2020