Tego dnia w 1959 roku
2 lutego 1959 r. na stoku góry Chołatczachl w Uralu Północnym dziewięcioro uczestników studenckiej wyprawy górskiej zginęło w niewyjaśnionych do dziś okolicznościach (tragedia na Przełęczy Diatłowa).
Śledztwo prowadzone przez prokuraturę w Swierdłowsku (w toku którego przeprowadzono autopsje odnalezionych zwłok wszystkich członków wyprawy) nie wyjaśniło przyczyn zdarzenia (wypadek określono oględnie jako skutek działania nieznanych sił przyrody), a objęcie akt sprawy klauzulą zamkniętą na 50 lat spowodowało szereg spekulacji w tym zakresie – o hipotezach opartych o zjawiska naturalne, o podłożu kryminalnym, związanych z działalnością wojskową, a nawet o charakterze kryptozoologicznym i paranormalnym.
Odtajnienie akt śledztwa w 2009 r., a potem jego wznowienie przez Prokuraturę Obwodu Swierdłowskiego nie przyczyniło się do wyjaśnienia sprawy: realia sowieckiego ustroju politycznego, upływ czasu oraz braki i niejasności w dokumentacji śledztwa nie pozwalają na weryfikację wielu konkurencyjnych hipotez. W 2020 r. przyjęto, że najbardziej prawdopodobną przyczyną inicjującą bieg tragicznych wydarzeń była lawina, która zmusiła turystów do szybkiego opuszczenia namiotu. Powrót w warunkach panujących w nocy (temperatura około -45°C i widoczność około kilkunastu metrów) mimo heroicznej walki okazał się niemożliwy nawet dla doświadczonych uczestników wypraw górskich.
Narastająca popularność zdarzenia z 1959 r. przyczyniła się do rozwoju ruchu turystycznego w okolicy Przełęczy Diatłowa i okolicznej tajgi, w związku z czym w latach 2014-2016 doszło tam do kilkudziesięciu niebezpiecznych incydentów z udziałem turystów, w tym zagranicznych (wypadki śmiertelne, odmrożenia skutkujące amputacjami, kosztowne akcje ratunkowe z użyciem śmigłowca i transportem rannych do szpitala). W konsekwencji decyzją lokalnych władz teren został na stałe zamknięty dla ruchu turystycznego w okresie jesienno-zimowym.
AKTUALIZACJA 02.02.2026 © ŁUKASZ SOBANIAK
1079: The overwhelming force of Dyatlov Pass. Igor Pavlov, Teodora Hadjiyska, dyatlovpass.com, 2015.
Russia’s Dyatlov Pass Incident, the Strangest Unsolved Mystery of the Last Century. Derek Mead, www.vice.com, 5.09.2017.
The Dyatlov Pass mystery – BBC World Service, 14.07.2019.
Russia blames avalanche for 1959 Urals mountain tragedy, RIA agency reports. Polina Devitt, Reuters, 11.07.2020.
INNE ROCZNICE WYDARZEŃ HISTORYCZNYCH NA ŚWIECIE W NAJBLIŻSZYCH DNIACH:
17 września 1944 r. nad Holandią rozpoczęła się nieudana aliancka operacja desantowa Market Garden. Więcej… |
19 września 1356 r. w bitwie pod Poitiers Francja poniosła katastrofalną klęskę. Król Jan II (1319-1364) i wielu możnych dostało się do angielskiej niewoli. Przegrana francuska miała wymiar nie tylko militarny, ale i finansowy: okup za pojmanego króla Jana II wyniósł 3 miliony écu, co stanowiło dwukrotność rocznych dochodów królestwa (traktat w Brétigny - 1360 r.). |
20 września 1926 r. w Cicero w stanie Illinois Earl „Hymie” Weiss dokonał drugiego nieudanego zamachu na Ala Capone. Więcej… |
21 września 1943 r. na greckiej wyspie Kefalinia (Kefalonia) oddziały 1 Dywizji Górskiej Wehrmachtu rozpoczęły trwającą kilka dni masakrę włoskich jeńców wojennych z 33 Dywizji Piechoty Acqui. Więcej… |
23 września 1806 r. do Saint Louis powróciła ekspedycja Meriwethera Lewisa i Williama Clarka, pierwsza wyprawa która drogą lądową na zachód poprzez kontynent północnoamerykański dotarła do wybrzeża Pacyfiku. Ekspedycja trwała dwa lata, cztery miesiące i dziesięć dni. |
INNE ROCZNICE WYDARZEŃ HISTORYCZNYCH W POLSCE W NAJBLIŻSZYCH TYGODNIACH:
17 września 1939 r. w Moskwie o godz. 3.00 ambasadorowi Rzeczpospolitej Polskiej w ZSRR Wacławowi Grzybowskiemu przedstawiono notę o uznaniu wszelkich układów zawartych z Polską (w tym w szczególności traktatu ryskiego z 1921 r. i paktu o nieagresji z 1932 r.) za nieobowiązujące – jako zawartych z nieistniejącym państwem. Równocześnie rozpoczęła się zbrojna agresja ZSRR na Polskę, czyli według historiografii sowieckiej i rosyjskiej „wyzwoleńczy pochód Armii Czerwonej”. Było to oczywiste złamanie prawa międzynarodowego i zobowiązań traktatowych. |
18 września 1939 r. w Jeziorach Poleskich (obecnie Wełyki Ozera – Ukraina) nad ówczesną granicą polsko-sowiecką popełnił samobójstwo Stanisław Ignacy Witkiewicz (1885-1939) – pisarz, poeta, malarz, fotograf i teoretyk sztuki. Więcej… |
18 września 1939 r. w Skidlu w województwie białostockim II Rzeczpospolitej byli członkowie rozwiązanej w 1938 r. Komunistycznej Partii Zachodniej Białorusi prawdopodobnie inspirowani przez sowieckie służby specjalne doprowadzili do wybuchu antypolskiej rebelii (tzw. powstanie skidelskie). Więcej… |
22 września 2000 r. w Bielsku-Białej po 27 latach zakończono produkcję Fiata 126p. W Polsce wyprodukowano łącznie 3 318 674 egzemplarzy. Ostatni egzemplarz jest żółty i został przekazany do muzeum Fiata w Turynie. |
25 września 1921 r. we Lwowie członkowie Ukraińskiej Organizacji Wojskowej dokonali zamachu na Józefa Piłsudskiego. Więcej… |
27 września 1939 r. w Warszawie rozkazem generała Juliusza Rómmla powołano Służbę Zwycięstwu Polski (SZP), pierwszą organizację zbrojną Polskiego Państwa Podziemnego. Już w listopadzie 1939 r. nastąpiła likwidacja SZP z przejęciem jej struktur przez Związek Walki Zbrojnej, który w 1942 r. został przemianowany na Armię Krajową. |
2 października 1938 r. wojska polskie wkroczyły na Zaolzie. Wcześniej Czechosłowacja w odpowiedzi na polskie ultimatum wyraziła zgodę na przekazania Polsce spornego terytorium. Więcej… |
3 października 1944 r. w Ożarowie Mazowieckim około godziny 2 w nocy podpisano układ o zaprzestaniu działań wojennych w Warszawie, będący aktem kapitulacji Powstania Warszawskiego. Więcej… |
5 października 1716 r. w bitwie pod Kowalewem armia saska króla Augusta II Mocnego pokonała wojska konfederacji tarnogrodzkiej. W czasie bitwy doszło do ostatniej w historii szarży husarii, która została powstrzymana ogniem broni palnej. |
11 października 1969 r. w Arundel w Kanadzie zmarł generał Kazimierz Sosnkowski (1885-1969), jeden z najwybitniejszych polskich dowódców wojskowych. |
