Tego dnia w 1793 roku
17 września 1793 r. Konwent Narodowy I Republiki Francuskiej przegłosował „Dekret o podejrzanych” (Loi des suspects). Autorami projektu byli prawnicy Philippe-Antoine Merlin de Douai (1754-1838) i Jean-Jacques-Régis de Cambacérès (1753-1824), później jeden ze współredaktorów Kodeksu Napoleona.
Dekret w swoim artykule I nakazywał natychmiastowe aresztowanie wszystkich znajdujących się na terytorium republiki francuskiej osób podejrzanych, zaś w artykule II pojęcie tychże definiował. Obszerny katalog otwierali ci „którzy bądź to przez zachowanie, swoje powiązania, słowa lub pisma okazali się stronnikami tyranii lub federalizmu i wrogami wolności”, a zamykali „włóczędzy albo niepłacący podatków lokalnych bądź uchwalonych przez Zgromadzenie Narodowe”.
Szerokiej i użytecznej dla potrzeb ścigania wrogów rewolucji wykładni powyższej definicji dokonała zdominowana przez sankiulotów Komuna Paryża, w myśl której podejrzani to ci „którzy nie uczynili niczego przeciwko wolności, lecz także nie uczynili niczego dla niej”.
W praktyce skutki dekretu dotknęły arystokratów i ich rodziny, księży odmawiających złożenia przysięgi na konstytucję cywilną kleru, emigrantów, urzędników Ancien Regime’u i spekulantów. Liczba ofiar jest sporna: według ostrożnych szacunków Encyclopædia Britannica aresztowano ponad 200 tysięcy osób, aczkolwiek większość z nich nigdy nie stanęła przed sądem, lecz była więziona w warunkach, które spowodowały śmierć co najmniej 10 tysięcy osób. Co do tych, którym zdołano zapewnić formalną sprawiedliwość rewolucyjną sądy wojskowe i trybunały rewolucyjne wydały 17 tysięcy wyroków śmierci.
Loi des suspects uznaje się często za początek Wielkiego Terroru, jako że zapoczątkował osłabienie praw indywidualnych, które doprowadziło do rewolucyjnej paranoi skutkującej eksterminacją znacznej części narodu. Nieprzypadkowo też uchylenie dekretu (1795) nastąpiło po zakończeniu okresu Wielkiego Terroru.
AKTUALIZACJA 05.04.2025 © ŁUKASZ SOBANIAK
Reign of Terror. The Editors of Encyclopaedia Britannica.
INNE ROCZNICE WYDARZEŃ HISTORYCZNYCH NA ŚWIECIE W NAJBLIŻSZYCH DNIACH:
14 września 1814 r. Francis Scott Key (1779-1843) napisał wiersz Defence of Fort McHenry, który stał się tekstem pieśni The Star-Spangled Banner ustanowionej w 1931 r. oficjalnym hymnem USA. Więcej… |
15 września 1940 r. w czasie bitwy o Anglię lotnictwo brytyjskie odparło największy niemiecki zmasowany nalot na Londyn, w którym uczestniczyło łącznie 1120 samolotów. Więcej… |
16 września 1920 r. w Nowym Jorku doszło do zamachu bombowego na Wall Street, w wyniku którego zginęło 38 osób, a około 140 zostało rannych. Podejrzenia kierowały się w stronę grup anarchistycznych i komunistycznych, ale śledztwo prowadzone najpierw przez Bureau of Investigation, a następnie przez Federal Bureau of Investigation nigdy nie doprowadziło do ustalenia sprawcy. |
17 września 1944 r. nad Holandią rozpoczęła się nieudana aliancka operacja desantowa Market Garden. Więcej… |
19 września 1356 r. w bitwie pod Poitiers Francja poniosła katastrofalną klęskę. Król Jan II (1319-1364) i wielu możnych dostało się do angielskiej niewoli. Przegrana francuska miała wymiar nie tylko militarny, ale i finansowy: okup za pojmanego króla Jana II wyniósł 3 miliony écu, co stanowiło dwukrotność rocznych dochodów królestwa (traktat w Brétigny - 1360 r.). |
20 września 1926 r. w Cicero w stanie Illinois Earl „Hymie” Weiss dokonał drugiego nieudanego zamachu na Ala Capone. Więcej… |
INNE ROCZNICE WYDARZEŃ HISTORYCZNYCH W POLSCE W NAJBLIŻSZYCH TYGODNIACH:
17 września 1939 r. w Moskwie o godz. 3.00 ambasadorowi Rzeczpospolitej Polskiej w ZSRR Wacławowi Grzybowskiemu przedstawiono notę o uznaniu wszelkich układów zawartych z Polską (w tym w szczególności traktatu ryskiego z 1921 r. i paktu o nieagresji z 1932 r.) za nieobowiązujące – jako zawartych z nieistniejącym państwem. Równocześnie rozpoczęła się zbrojna agresja ZSRR na Polskę, czyli według historiografii sowieckiej i rosyjskiej „wyzwoleńczy pochód Armii Czerwonej”. Było to oczywiste złamanie prawa międzynarodowego i zobowiązań traktatowych. |
18 września 1939 r. w Jeziorach Poleskich (obecnie Wełyki Ozera – Ukraina) nad ówczesną granicą polsko-sowiecką popełnił samobójstwo Stanisław Ignacy Witkiewicz (1885-1939) – pisarz, poeta, malarz, fotograf i teoretyk sztuki. Więcej… |
18 września 1939 r. w Skidlu w województwie białostockim II Rzeczpospolitej byli członkowie rozwiązanej w 1938 r. Komunistycznej Partii Zachodniej Białorusi prawdopodobnie inspirowani przez sowieckie służby specjalne doprowadzili do wybuchu antypolskiej rebelii (tzw. powstanie skidelskie). Więcej… |
22 września 2000 r. w Bielsku-Białej po 27 latach zakończono produkcję Fiata 126p. W Polsce wyprodukowano łącznie 3 318 674 egzemplarzy. Ostatni egzemplarz jest żółty i został przekazany do muzeum Fiata w Turynie. |
25 września 1921 r. we Lwowie członkowie Ukraińskiej Organizacji Wojskowej dokonali zamachu na Józefa Piłsudskiego. Więcej… |
27 września 1939 r. w Warszawie rozkazem generała Juliusza Rómmla powołano Służbę Zwycięstwu Polski (SZP), pierwszą organizację zbrojną Polskiego Państwa Podziemnego. Już w listopadzie 1939 r. nastąpiła likwidacja SZP z przejęciem jej struktur przez Związek Walki Zbrojnej, który w 1942 r. został przemianowany na Armię Krajową. |
2 października 1938 r. wojska polskie wkroczyły na Zaolzie. Wcześniej Czechosłowacja w odpowiedzi na polskie ultimatum wyraziła zgodę na przekazania Polsce spornego terytorium. Więcej… |
3 października 1944 r. w Ożarowie Mazowieckim około godziny 2 w nocy podpisano układ o zaprzestaniu działań wojennych w Warszawie, będący aktem kapitulacji Powstania Warszawskiego. Więcej… |
5 października 1716 r. w bitwie pod Kowalewem armia saska króla Augusta II Mocnego pokonała wojska konfederacji tarnogrodzkiej. W czasie bitwy doszło do ostatniej w historii szarży husarii, która została powstrzymana ogniem broni palnej. |
11 października 1969 r. w Arundel w Kanadzie zmarł generał Kazimierz Sosnkowski (1885-1969), jeden z najwybitniejszych polskich dowódców wojskowych. |
