20 sierpnia 1993 r. odbyła się premiera filmu „Uprowadzenie Agaty” w reż. Marka Piwowskiego. Film określany jako melodramat (albo równie nietrafnie jako zgrabne połączenie romansu i komedio-dramatu) zrealizowany został w czasie zaledwie 44 dni zdjęciowych i nawiązywał do autentycznych wydarzeń z 1992 r., czyli sprawy zniknięcia Moniki Kern, córki łódzkiego adwokata i prawicowego polityka Andrzeja Kerna (1937-2007), zasłużonego opozycjonisty, posła z listy Porozumienia Centrum i wicemarszałka Sejmu.
Jakkolwiek nawiązania fabuły do autentycznych wydarzeń były luźne (ale wystarczająco sugestywne. żeby zrezygnować z napisu „Podobieństwo osób i zdarzeń jest celowe i kompromitujące”), film wraz z ogólnopolską medialną nagonką na Andrzeja Kerna (dziwnym trafem realizowaną głównie przez tytuły takie jak Nie, Trybuna oraz Gazeta Wyborcza) wpisał się w szereg działań, które skutecznie doprowadziły do rezygnacji polityka z udziału w wyborach parlamentarnych w 1993 r. Tak media, jak i fabuła filmu sugerowały, że ojciec bohaterki filmu korzystając z koneksji politycznych dopuścił się szeregu nadużyć władzy w sprawie dotyczącej ucieczki 16-letniej ówcześnie córki z jej 21-letnim partnerem, brutalnie niwecząc ich związek. Faktem było, że po zniknięciu nieletniej córki Andrzej Kern zawiadomił łódzką prokuraturę, która zatrzymała i przesłuchała rodziców partnera (podejrzewanych o ukrywanie dziewczyny). Według prokurator prowadzącej sprawę ponoć były dowody na to „iż nagonka na wicemarszałka miała podtekst polityczny, a wszystko zostało odgórnie zorganizowane”. Nagrania z założonych podsłuchów jednak zniknęły, a na samą prokurator naciskano, by oświadczyła, że Kern wywierał na nią presję podczas śledztwa.
Z uwagi na fakt, że sprawa była generalną kompromitacją rzetelności mediów wypada wspomnieć nazwiska dwóch dziennikarzy, którzy nie poddali się ogólnopolskiej tendencji do oczerniania rodziny Moniki Kern przy jednoczesnym przedstawianiu rodziny jej wybranka w wyłącznie korzystnym świetle. Jagienka Wilczak (Polityka) i Leszek Kraskowski (Życie Warszawy) ujawnili, że matka partnera Moniki Kern dopuszczała się działań mających znamiona wyłudzeń, zaś rodzina miała powiązania polityczne (w tym pośrednio z politykiem atakującym Andrzeja Kerna w Sejmie). Jak się później okazało jedna z tych osób ukrywała Monikę Kern wraz z jej partnerem.
Warto przypomnieć na koniec, że życie napisało sequel do fabuły „Uprowadzenia Agaty”. Andrzej Kern po rezygnacji z kandydowania w wyborach parlamentarnych w 1993 r. wytoczył kilka procesów sądowych o naruszenie dóbr osobistych, które wygrał, zaś jego nastoletnia córka porzuciła wybranka (zostawiając mu obrączkę i psa) i wróciła do domu po sześciu miesiącach od głośnego w całej Polsce wesela (na którym gościł m. in. Jerzy Urban), przedstawiając wersję wydarzeń delikatnie mówiąc niespójną z fabułą filmu, potwierdzającą natomiast niektóre domysły jej ojca.
Sprawa otarła się nawet o Europejski Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu który w 2006 r. uznał, że skazanie na rok więzienia w zawieszeniu matki byłego partnera Moniki Kern za oskarżenie wicemarszałka Sejmu Andrzeja Kerna o nadużycie władzy w związku ze sprawą ucieczki jego córki było naruszeniem Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Jakkolwiek można zgodzić się co do zasady z poglądem Trybunału, że zniesławienie polityka w debacie politycznej nie uzasadnia wymierzenia kary więzienia w zawieszeniu, którą orzeczono wobec matki partnera Moniki Kern w związku ze zniesławieniem jakiego się dopuściła w stosunku do Andrzeja Kerna, jednakowoż na tle stanu faktycznego sprawy dość nieprzekonująco wypada ta część orzeczenia Trybunału, w myśl której zniesławienie w tej konkretnej sprawie nie było atakiem personalnym, lecz częścią debaty politycznej. Podobne orzeczenie zapadło w 2008 r. w sprawie wydawcy tygodnika Angora, dotyczącej wywiadu opublikowanego w sierpniu 1992 r. w którym stwierdzono m.in. że Andrzej Kern nadużył swego stanowiska. Jakkolwiek Trybunał uznał, że tygodnik użył nieeleganckiego i prowokacyjnego języka podkreślił jednocześnie, że granice dopuszczalnej krytyki są szersze wobec osób pełniące ważne funkcje publiczne, a media mają prawo „uciekać się do pewnego stopnia przesady, prowokacji lub surowości”.
Okoliczności powstania filmu (w tym osoba producenta, lista sponsorów, ekspresowa realizacja), czas premiery na miesiąc przed wyborami parlamentarnymi w 1993 r., skutki które spowodował oraz dalsze losy pierwowzorów jego bohaterów są często powoływane (jak się wydaje niebezpodstawnie) jako dowody, że powstał on na polityczne zamówienie. Abstrahując od tego, film pomimo niezłej obsady jest mocno średni nawet jako melodramat czy połączenie romansu i komedio-dramatu – razi niemal kabaretowe przedstawienie ojca Agaty (który zachowuje się jak nadszyszkownik Kilkujadek, a mimo wszystko nie powinien) i jego partyjnych kolegów (straszliwych prawaków z kolekcją broni na ścianie), liczne fabularne niedorzeczności, czy nawet likwidacja „Cygana” przez snajpera oddziału antyterrorystów, użytego dzięki wpływom politycznym kolegi despotycznego konserwatywnego ojca jego ukochanej („Sylwek, weź kominiarzy, dziurkacz i jedźcie na siódemkę”). Kiedy wreszcie nieszczęśnik pada ze strużką krwi na skroni i małym pieskiem na piersi, czemu towarzyszy rzewna ballada Seweryna Krajewskiego (napisy, KONIEC) nie sposób nie odczuwać pewnej ulgi.
Jedyne atuty filmu to w miarę autentyczny klimat polskich lat dziewięćdziesiątych i może muzyka Seweryna Krajewskiego…
AKTUALIZACJA 20.08.2025 © ŁUKASZ SOBANIAK
Uprowadzenie Agaty. Film polski.pl
Najłatwiej zabić gazetą Rzeczpospolita, 07.10.2007.
Trybunał w Strasburgu orzekł ws. wyroku za „Uprowadzenie Agaty” WP.pl,
06.04.2006.