GRUDZIEŃ NA ŚWIECIE
2 grudnia 1814 r. w szpitalu dla obłąkanych w Charenton-Saint-Maurice dobiegło kresu pełne skandali życie Donatiena Alphonse'a François markiza de Sade (1740-1814), kontrowersyjnego francuskiego pisarza, od którego nazwiska wywodzi się termin sadyzm. Więcej… |
2 grudnia 1908 r. dwuletni Aisin Gioro Puyi (1906-1967) został ostatnim cesarzem Chin (jako cesarz Hsuan Tung). Cesarz pod naciskiem rodziny zrzekł się rzeczywistej władzy w 1912 r., zachowując jednak honorowy tytuł cesarski. Od 1932 r. jako prezydent, a następnie cesarz marionetkowego państwa Mandżukuo kolaborował z Japończykami. Po ataku ZSRR na Japonię w 1945 r. został ujęty i do 1950 r. przebywał w niewoli sowieckiej, następnie przekazany Chińskiej Republice Ludowej. Po wieloletniej "reedukacji" w więzieniu dla zbrodniarzy wojennych zwolniony na mocy amnestii w 1959 r. Zresocjalizowany były cesarz Chin i Mandżukuo po wyjściu na wolność pracował jako ogrodnik i archiwista. Zmarł w Pekinie w 1967 r. |
5 grudnia 1994 r. w Budapeszcie podpisano memorandum, na mocy którego Federacja Rosyjska, Wielka Brytania oraz Stany Zjednoczone zobowiązały się do respektowania suwerenności i integralności terytorialnej Ukrainy w zamian za przekazanie przez nią strategicznej broni nuklearnej Rosji. Niecałe dwadzieścia lat później Federacja Rosyjska nie dotrzymała tych zobowiązań, dokonując aneksji Krymu (2014). Jak wyjaśnili przedstawiciele Rosji Ukraina po rewolucji z 2014 r. i obaleniu prorosyjskiego prezydenta Wiktora Janukowycza nie była państwem tożsamym z Ukrainą objętą gwarancjami wynikającymi z memorandum budapeszteńskiego. |
6 grudnia 1956 r. mecz piłki wodnej Węgry-ZSRR rozegrany w trakcie igrzysk olimpijskich w Melbourne (niedługo po stłumieniu przez ZSRR powstania węgierskiego) kończy się krwawą bójką zawodników - sprowokowany zawodnik ZSRR uderzył Węgra. Więcej… |
7 grudnia 1941 r. japoński zespół uderzeniowy (6 lotniskowców i 380 samolotów) dowodzony przez admirała Isoroku Yamamoto zaatakował amerykańską bazę lotniczą i morską w Pearl Harbour na Hawajach. Więcej… |
9 grudnia 1952 r. w Londynie zmiana pogody doprowadziła do ustąpienia Wielkiego Smogu, utrzymującego się od 5 grudnia. W ciągu tych kilku dni mgła zawierająca zanieczyszczenia atmosferyczne powstałe głównie w wyniku spalania węgla doprowadziła do śmierci co najmniej 4 tysięcy mieszkańców Londynu. |
10 grudnia 1942 r. Rząd Rzeczpospolitej Polskiej na uchodźstwie przesłał pierwszy oficjalny raport o holokauście (tzw. notę Raczyńskiego) do ministrów spraw zagranicznych 26 państw sygnatariuszy Deklaracji Narodów Zjednoczonych. Więcej… |
12 grudnia 1942 r. oddziały Wehrmachtu dowodzone przez feldmarszałka Ericha von Mansteina rozpoczęły operację "Wintergewitter" („Zimowa burza”), która miała na celu przerwanie okrążenia niemieckiej 6 Armii generała Friedricha Paulusa, broniącej się w Stalingradzie. Początkowo dzięki czynnikowi zaskoczenia operacja rozwijała się pomyślnie dla Wehrmachtu, ale przewaga liczebna Armii Czerwonej, pogarszające się warunki pogodowe (uniemożliwiające użycie lotnictwa) oraz problemy logistyczne okazały się rozstrzygające. 19 grudnia 1942 r. niemiecki rajd został powstrzymany w odległości około 48 kilometrów od okrążonych w kotle stalingradzkim oddziałów Paulusa, które ostatecznie zmuszono do kapitulacji 31 stycznia 1943 r. |
14 grudnia 1957 r. zakończono odbudowę Bramy Brandenburskiej, mocno uszkodzonej w czasie walk o Berlin. Odbudowy dokonano wspólnym wysiłkiem powojennego podzielonego Berlina. Rekonstruktorzy z Berlina Wschodniego wnieśli jednak swoje poprawki w duchu nowych czasów: kwadrygę Wiktorii pozbawiono orła i Żelaznego Krzyża. Oryginalny wygląd kwadrygi przywrócono dopiero po 1990 r. |
15 grudnia 1961 r. w Jerozolimie orzeczono karę śmierci w procesie SS-Obersturmbannführera Adolfa Eichmanna, uczestnika konferencji w Wannsee, a następnie sprawnego logistyka operacji Głównego Urzędu Bezpieczeństwa Rzeszy składających się na Endlösung. Więcej… |
17 grudnia 1944 r. w Malmedy (Belgia) w trakcie niemieckiej kontrofensywy w Ardenach, żołnierze Waffen-SS („Kampfgruppe Peiper”) w niewyjaśnionych do końca okolicznościach dokonali masakry amerykańskich jeńców wojennych i osób cywilnych (łącznie 86 osób). Więcej… |
18 grudnia 1865 r. weszła w życie 13. poprawka do Konstytucji Stanów Zjednoczonych dotycząca zniesienia niewolnictwa i robót przymusowych. Więcej… |
19 grudnia 2007 r. indiańscy aktywiści z plemienia Lakota z Russellem Meansem na czele ogłosili, że jednostronnie zrywają wszystkie traktaty zawarte ponad 150 lat temu z rządem USA. Więcej… |
21 grudnia 1664 r. nadintendent finansów Nicolas Fouquet (1615-1680) został skazany przez specjalny francuski trybunał na konfiskatę majątku i banicję za malwersacje finansowe. Więcej… |
22 grudnia 1894 r. oskarżony o szpiegostwo na rzecz Niemiec kapitan armii francuskiej Alfred Dreyfus (1859-1935) został skazany na podstawie spreparowanych dowodów na degradację i dożywotnie zesłanie do kolonii karnej na Wyspie Diabelskiej (Gujana Francuska). Więcej… |
25 grudnia 1989 r. w Târgoviște rozstrzelano obalonego dyktatora i I sekretarza Komunistycznej Partii Rumunii Nicolae Ceaușescu (1918-1989) i jego żonę Elenę (1916-1989). Egzekucję poprzedził pośpieszny pokazowy proces przed sądem wojskowym, w wyniku którego Geniusz Karpat został uznany za winnego postawionych zarzutów, m. in. ludobójstwa. |
27 grudnia 1979 r. sowiecki wywiad wojskowy przeprowadził operację „Sztorm-333” - atak na pałac Tadż-bek w Kabulu, rezydencję prezydenta Afganistanu Hafizullaha Amina (którego KGB podejrzewało o działalność agenturalną na rzecz CIA). Więcej… |
28 grudnia 1734 r. w Balquhidder (Szkocja) zmarł Raibeart Ruadh MacGriogair (ur. w 1671 r.), bardziej znany pod zanglicyzowanym imieniem Robert Roy MacGregor (zwany też Rob Royem), uczestnik jakobickich zrywów w latach 1689 i 1715 i banita, który stał się legendą już za życia (głównie za sprawą działalności literackiej Daniela Defoe), a następnie został okrzyknięty szkockim bohaterem narodowym, uwiecznionym w wielu utworach literackich i filmach (żeby wspomnieć tylko ostatni Rob Roy z 1995 r.). Więcej… |
28 grudnia 1918 r. irlandzka działaczka niepodległościowa Constance Georgine Markievicz (1868-1927) jako pierwsza kobieta wygrała wybory do Izby Gmin Zjednoczonego Królestwa. Niestety nie zasiadła w parlamencie - na przeszkodzie stanął m. in. fakt, że ówcześnie przebywała w więzieniu w związku ze swoją działalnością niepodległościową. |
29 grudnia 1890 r. nad potokiem Wounded Knee w Dakocie Południowej żołnierze 7 Pułku Kawalerii Stanów Zjednoczonych dokonali masakry Indian z plemienia Dakotów, co stało się tragicznym symbolem zakończenia "wojen indiańskich" w Ameryce Północnej. Więcej… |
30 grudnia 2006 r. w Bagdadzie został stracony były prezydent Iraku Saddam Husajn (ur. 1937), skazany na śmierć za zbrodnie przeciwko ludzkości. Zarówno sama egzekucja, jak i sposób jej przeprowadzenia wzbudziły wiele kontrowersji. |
GRUDZIEŃ W POLSCE
1 grudnia 1918 r. Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego generał Stanisław Szeptycki wydał rozkaz nr 38, na mocy którego czerwono-biała szachownica stała się znakiem rozpoznawczym polskiego lotnictwa wojskowego. Szachownica w tym układzie pozostawała w użyciu aż do 1993 r., kiedy to wprowadzono nowy wzór znaku: z zamienioną kolejnością pól jako rzekomo bardziej poprawny heraldycznie. |
3 grudnia 1961 r. w Sosnowcu Stanisław Jaros bezskutecznie usiłował dokonać zamachu bombowego na I sekretarza KC PZPR Władysława Gomułkę. Więcej… |
8 grudnia 1902 r. w Parochońsku na Polesiu urodziła się Zofia Chomętowska (1902-1991), jedna z najważniejszych autorek polskiej fotografii dwudziestolecia międzywojennego. Więcej… |
11 grudnia 1941 r. Rzeczpospolita Polska wypowiedziała wojnę Cesarstwu Japonii. Bardzo dziwna to wojna, biorąc pod uwagę brak jakichkolwiek operacji wojskowych stron przeciwko sobie przy jednoczesnej kontynuacji ich przedwojennej współpracy w zakresie wywiadu (głównie przeciwko ZSRR). Więcej… |
13 grudnia 1981 r. Rada Państwa Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej wprowadza stan wojenny na terenie kraju. Więcej… |
16 grudnia 1922 r. podczas wystawy w warszawskiej "Zachęcie" Eligiusz Niewiadomski dokonał zamachu na życie prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Gabriela Narutowicza, oddając do niego trzy strzały z pistoletu, które spowodowały śmierć na miejscu. Więcej… |
20 grudnia 1991 r. podłączono do Internetu pierwsze komputery w Polsce. W pierwszej kolejności podłączone zostały placówki naukowe Uniwersytetu Warszawskiego, Instytutu Fizyki Jądrowej i Obserwatorium Astronomiczne, a także pojedyncze komputery w Krakowie, Toruniu i Katowicach). Początkowo polska prasa uznała Internet za narzędzie nieprofesjonalne, nieciekawe oraz zbyt kosztowne. Więcej… |