22 lutego 1862 r. w Richmond w stanie Wirginia zaprzysiężono pierwszego i jedynego prezydenta Skonfederowanych Stanów Ameryki (CSA) – Jeffersona Davisa (1808-1889).
Zaprzysiężenie poprzedziło ponad roczne sprawowanie przez Davisa urzędu jako tymczasowy prezydent CSA (provisional Confederate President), jego inauguracja w tym charakterze miała miejsce już 18 lutego 1861 r. w Montgomery w Alabamie – pierwszej tymczasowej stolicy Konfederacji.
Objęcie urzędu tymczasowego prezydenta CSA przez Jeffersona Davisa. Alabama State Capitol w Montgomery. 18 luty 1861 r.
Archibald Crossland McIntyre
Domena publiczna, via Wikimedia Commons
Jefferson Davis, przed 1861 r.
Mathew B. Brady
Domena publiczna, via Wikimedia Commons
„Anty-Lincoln” rządził do połowy kadencji, czyli do momentu upadku CSA w wyniku przegranej wojny secesyjnej.
W 1865 r. postępy wojsk Unii zagroziły zajęciem Richmond i prezydent Davis z rządem opuścił stolicę CSA. Wkrótce ujęto go w Georgii i oskarżono o współudział w zabójstwie Abrahama Lincolna, a następnie osadzono Forcie Monroe w Wirginii, gdzie pod zarzutem zdrady stanu spędził w areszcie dwa lata w ciężkich warunkach.
Ostatecznie w 1867 r. został zwolniony z aresztu za solidarnym poręczeniem obywateli południowych i północnych stanów (kaucja wyniosła 100.000 $), zaś w 1869 r. odstąpiono od oskarżenia.
Planowany proces o zdradę przeciwko Davisowi nie doszedł do skutku, choć w 1866 r. Izba Reprezentantów USA głosowała za jego przeprowadzeniem stosunkiem głosów 105 do 19. Zrezygnowano z niego z wielu przyczyn, m. in. z powodu obaw, że utrudni reintegrację kraju po wojnie secesyjnej.
Co warte podkreślenia obawiano się również rozstrzygnięcia sądowego stwierdzającego, że secesja stanów południowych nie była sprzeczna z konstytucją USA. W końcu jednak Sąd Najwyższy USA orzekł o niekonstytucyjności secesji w sprawie Texas v. White (1869), choć orzeczenie zapadło na zupełnie innym gruncie – sprawa dotyczyła bowiem sprzedaży obligacji federalnych przez konfederacką legislaturę Teksasu, którą to operację uznano za nielegalną i bezskuteczną.
W ostatnich latach życia Jefferson Davis przyczynił się do pojednania Południa i Północy, pozostając jednocześnie dumnym uosobieniem Konfederacji. Zmarł w 1889 r. w Nowym Orleanie.
17 października 1978 r. rezolucją (joint resolution) Senatu USA przywrócono Jeffersonowi Davisowi prawa obywatelskie. Prezydent Jimmy Carter aprobując decyzję Senatu określił ją jako „zakończenie długiego procesu pojednania” po tragedii wojny secesyjnej, przywołując przy tym długoletnią służbę Davisa dla Stanów Zjednoczonych w charakterze żołnierza, członka legislatury i Sekretarza Wojny.
Współcześni aktywiści – burzyciele pomników w USA nie doceniają jednak znaczenia tego aktu (o ile w ogóle zdają sobie sprawę z jego istnienia), bezrefleksyjnie dążąc do usunięcia wszelkich pomników Jeffersona Davisa z przestrzeni publicznej. Bo właścicielem niewolników był…
AKTUALIZACJA 22.02.2022 © ŁUKASZ SOBANIAK
Jimmy Carter, Restoration of Citizenship Rights to Jefferson F. Davis Statement on Signing S. J. Res. 16 into Law. Online by Gerhard Peters and John T. Woolley, The American Presidency Project.