Tego dnia w 1941 roku



3 kwietnia 1941 r. premier Węgier Pál Teleki popełnił samobójstwo, nie chcąc się ugiąć przed żądaniami III Rzeszy dotyczącymi ataku na Jugosławię.

Pál Teleki Portrait-PM

Pál Teleki de Szék
(1871-1941)
Autor nieznany, 1939 r.
Domena publiczna,
via Wikimedia Commons

Pál Teleki hrabia Szék (1871-1941) wielokrotnie dał się poznać jako polityk podejmujący nonkonformistyczne decyzje w polityce zagranicznej Węgier. Już w w 1920 r. rząd Pála Telekiego podjął decyzję o udzieleniu pomocy militarnej Polsce będącej w krytycznym momencie wojny z Rosją sowiecką. W 1939 r. w imieniu Węgier odmówił III Rzeszy (żądającej udostępnienia węgierskich linii kolejowych i umożliwienia ataku na Polskę z terytorium Węgier) udziału w jakiejkolwiek akcji zbrojnej przeciwko Polsce, motywując to względami moralnymi i historycznymi. Po klęsce Polski we wrześniu 1939 r. Węgry otwarły granice dla uchodźców, którym zapewniano wszelką możliwą pomoc aż do wkroczenia wojsk niemieckich na terytorium Węgier w 1944 r. Polscy żołnierze zostali formalnie internowani w Węgrzech, jednak sposób wykonania tego internowania umożliwił większości wyjazd do Francji i kontynuowanie walki.

W 1941 r., nie chcąc ugiąć się przed żądaniami Hitlera w sprawie pomocy wojskowej w ataku na Jugosławię, z którą w 1940 r. podpisał pakt o nieagresji, a jednocześnie nie mogąc spełnić żądań brytyjskich w tej sprawie (aktywne przeciwdziałanie inwazji na Jugosławię, łącznie z wypowiedzeniem wojny III Rzeszy) popełnił samobójstwo.

W liście pożegnalnym przewidział grożące Węgrom konsekwencje przegranej wojny u boku III Rzeszy, uznając swoją odpowiedzialność polityczną za te wydarzenia. Rozwój sytuacji wojskowej i politycznej w 1944 r. w pełni potwierdził prognozy Pála Telekiego.

Teleki Pál sírja

Grób Pála Telekiego na cmentarzu Máriabesnyő w Gödöllő. 2011.

Autor: Szenti Tamás, 11.09.2011.

CC BY-SA 3.0, via Wikimedia Commons

AKTUALIZACJA 01.04.2022 © ŁUKASZ SOBANIAK


Pál, Count Teleki, prime minister of Hungary. The Editors of Encyclopaedia Britannica. Mar 30, 2021

Hungary in the Mirror of the Western World 1938–1958. IV. Hitler and Hungary. CORVINUS LIBRARY Hungarian History. 2012.

INNE ROCZNICE WYDARZEŃ HISTORYCZNYCH W NAJBLIŻSZYCH DNIACH:

17 czerwca 1767 r. w górzystym regionie Margeride na południu Francji odnaleziono ostatnią ze 104 śmiertelnych ofiar bestii z Gévaudan - tajemniczej kryptydy, która na początku XXI w. stała się inspiracją dla barwnej filmowej opowieści Braterstwo wilków (Le Pacte des loups) w reżyserii Christophe’a Gansa (2003).

18 czerwca 1815 r. pod Waterloo Napoleon Bonaparte przegrywa swą ostatnią bitwę, a generał Pierre Cambronne dowodzący ostatnim czworobokiem cesarskiej gwardii rzekomo wypowiada zapewniające mu nieśmiertelność słowa „Gwardia umiera, nie poddaje się” (lub według Wiktora Hugo znacznie krócej, mniej patetycznie, lecz równie treściwie). Więcej…

19 czerwca 1867 r. w Cerro de las Campanas zwolennicy republikańskiego rządu prezydenta Benito Juáreza rozstrzelali cesarza Meksyku Maksymiliana I (1832-1867). Więcej…

21 czerwca 1989 r. Sąd Najwyższy USA wydał precedensowe orzeczenie (większością głosów 5:4) w sprawie Texas v. Johnson (491 U.S. 397), uznając publiczne spalenie flagi USA przez komunistycznego aktywistę za akt politycznego protestu przeciwko administracji prezydenta Reagana, a tym samym za przejaw wolności wypowiedzi, objęty ochroną wynikającą z Pierwszej Poprawki do Konstytucji. Sprawa do dziś pozostaje kontrowersyjna, czego wyrazem są powtarzające się próby uchwalenia przez Kongres tzw. Flag Desecration Amendment - poprawki do konstytucji USA, która umożliwi wprowadzenie karalności profanacji flagi (ostatnio w 2006 r.).

22 czerwca 1941 r. o godz. 3:15 rozpoczęła się niemiecka operacja Barbarossa (Unternehmen Barbarossa) - inwazja III Rzeszy na ZSRR. Więcej…

23 czerwca 1757 r.  doszło do bitwy pod Palashi (ang. Plassey) w Bengalu. Więcej…

WIĘCEJ WYDARZEŃ HISTORYCZNYCH W CIĄGU ROKU...