Tego dnia w 1963 roku



5 czerwca 1963 r. w Killinardrish (Cork) w Irlandii zmarł generał Adrian Carton de Wiart (1880-1963), uczestnik wojny burskiej, obu wojen światowych, a w międzyczasie wojny polsko-bolszewickiej.

Przy jego barwnym życiu i zamiłowaniu do wojennych przygód śmierć z przyczyn naturalnych można potraktować jako kolejną z wielu ekstrawagancji. Wystarczy przypomnieć, że w czasie swojej kariery wojskowej był ranny niezliczoną ilość razy, przy czym były to obrażenia wystarczające do wysłania na tamten świat kilku ludzi. W czasie wojny burskiej stracił oko, został ranny w płuco i czaszkę. Po zakończeniu rekonwalescencji uczestniczył w walkach I wojny światowej. Został wielokrotnie ranny w bitwach pod Sommą, pod Passchendaele, Cambrai i Ypres (m. in. stracił rękę). W czasie kariery wojskowej przeżył też kilka katastrof lotniczych…

„Frankly I had enjoyed the war.”

Happy Odyssey: The Memoirs of Lieutenant-General Sir Adrian Carton de Wiart,
Jonathan Cape, Londyn 1950

Wszystkie te drobne incydenty nie odebrały mu jednak woli walki i chęci przygód.  Po zakończeniu I wojny światowej zaangażował się w udział w wojnie polsko-bolszewickiej. Został szefem brytyjskiej misji wojskowej do 1924 r., a następnie do 1939 r. rezydentem brytyjskiego wywiadu w Polsce.

Po upadku Polski wrócił przez Rumunię do Wielkiej Brytanii i uczestniczył w  walkach w Norwegii. Został mianowany szefem brytyjskiej misji wojskowej w Jugosławii, jednak w czasie przelotu na miejsce jego samolot uległ katastrofie na kontrolowanym przez Włochów wybrzeżu Libii, gdzie dostał się do włoskiej niewoli. Mimo pięciu prób ucieczki pozostawał w niej do 1943 r. Po powrocie do Anglii został osobistym przedstawicielem Churchilla przy rządzie Czang-Kaj-szeka. Służbę wojskową zakończył w 1947 r.

Sir Adrian Carton de Wiart by Sir William Orpen

Sir Adrian Carton de Wiart.

William Orpen. 1919. National Portrait Gallery, Londyn.

Domena publiczna, via Wikimedia Commons

Odznaczony m. in. Krzyżem Wiktorii, Krzyżem Walecznych i Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari.

„Governments may think and say as they like, but force cannot be eliminated, and it is the only real and unanswerable power. We are told that the pen is mightier than the sword, but I know which of these weapons I would choose.”

Happy Odyssey: The Memoirs of Lieutenant-General Sir Adrian Carton de Wiart,
Jonathan Cape, Londyn 1950

Autor wspomnień Happy Odyssey: The Memoirs of Lieutenant-General Sir Adrian Carton de Wiart, Jonathan Cape,  Londyn 1950 (polskie tłumaczenie Moja odyseja. Awanturnik, który pokochał Polskę, tłum. Krzysztof Skonieczny,  Bellona, Warszawa 2016).


Adrian Carton de Wiart: The unkillable soldier. Peter Crutchley, BBC Digital & Learning NI, 6 January 2015.

Adrian Carton de Wiart – brytyjski generał, który pokochał Polskę. Paweł Stachnik, Dziennik Polski, 29 kwietnia 2017.

Wspomnienia wojskowego dyletanta. Aleksander Smoliński, Forum Akademickie 02/2017.

INNE ROCZNICE W TYM MIESIĄCU...

2 sierpnia 1876 r. w Deadwood (Południowa Dakota) w trakcie gry w pokera zginął "Dziki Bill" Hickok, legendarny rewolwerowiec, szeryf i zawodowy hazardzista. Więcej…

W nocy z 3 na 4 sierpnia 1924 r. grupa kilkudziesięciu dywersantów sowieckich dokonała napadu na Stołpce, nadgraniczne miasto w ówczesnym województwie nowogródzkim II Rzeczpospolitej. Dywersanci zabili 7 policjantów i urzędnika starostwa, uwolnili z miejscowego więzienia komunistów, po czym dokonali rabunku sklepów i magazynów. Incydent ten stał się bezpośrednią przyczyną utworzeniu Korpusu Ochrony Pogranicza.

5 sierpnia 1735 r. nowojorski dziennikarz i wydawca opozycyjnego The New York Weekly Journal John Peter Zenger (1697-1746) został uniewinniony od zarzutu zniesławienia brytyjskiego gubernatora Williama Cosby’ego (1690–1736). Więcej…

6 sierpnia 1945 r. japońska Hiroszima stała się celem pierwszego w historii ataku z użyciem broni atomowej. Więcej…

W nocy 13/14 sierpnia 1944 r. w czasie akcji mającej na celu dostarczenie zaopatrzenia dla Powstania Warszawskiego utracono 8 samolotów oraz zginęło 49 lotników RAF i SAAF. Więcej…

26 sierpnia 1939 r. dywersanci niemieccy pod dowództwem oficera Abwehry porucznika Hansa-Albrechta Herznera, rekrutujący się spośród niemieckiej mniejszości narodowej na Śląsku Cieszyńskim, nieświadomi przesunięcia ataku na Polskę na 1 września dokonują napadu na stację kolejową w Mostach koło Jabłonkowa (obecnie Czechy) i próby przejęcia tunelu kolejowego pod Przełęczą Jabłonkowską (tzw. incydent jabłonkowski).