Tego dnia w 1796 roku



15 listopada 1796 r. rozpoczęła się bitwa pod Arcole, podczas której generał Napoleon Bonaparte rzekomo osobiście poprowadził krwawy i zwycięski szturm na most na rzece Alpone.

Napoleon at Arcole

Generał Bonaparte prowadzi atak na moście w Arcole.
John Clark Ridpath. Ridpath’s History of the World. 1901 r.
Domena publiczna, via Wikimedia Commons

Atak prowadzony przez początkującego Boga Wojny uwieczniono na wielu rycinach i obrazach, a nawet filmach. Jak się jednak okazuje, generał Bonaparte nie wdarł się na most w Arcole z rozwianym włosem i szablą w dłoni.

Według naocznych świadków (Józefa Sułkowskiego i Augusta Marmonta) wyglądało to nieco inaczej. Otóż zagrzewając swoich ludzi do walki chwycił sztandar i stanął na ziemnym wale kilkadziesiąt kroków od mostu pod silnym ostrzałem Austriaków – kilku członków sztabu Bonapartego zostało trafionych, a jego adiutant Muiron nawet zginął osłaniając dowódcę.

Niebezpieczeństwo grożące głównodowodzącemu szybko zażegnał nieznany oficer francuski ściągając Bonapartego z linii ognia do błotnistego rowu – co ponoć okazało się niemal równie niebezpieczne jak ostrzał austriackiej piechoty, ponieważ groziło utonięciem. Atak zresztą wkrótce się załamał, jako że żołnierzy bynajmniej nie porwał heroiczny zapał wodza i Francuzi tym razem nie zdobyli mostu. Udało się to dopiero później. Wszystkie te okoliczności nie przeszkodziły jednak powstaniu legendy, której wykreowaniu nieco pomógł sam jej bohater.

W ujęciu malarskim legendę Napoleona prowadzącego osobiście i zwycięsko atak na moście w Arcole zapoczątkował obraz Bonaparte au Pont d’Arcole Antoine-Jeana Grosa (1771–1835), namalowany wkrótce po bitwie. Zaznaczyć trzeba, że dzieło zostało zamówione przez samego bohatera, który ponoć osobiście zaakceptował szkic i stanowiło zapewne element autopromocji Korsykanina, ówcześnie młodego republikańskiego generała. Przy tych założeniach trudno więc wymagać wierności realiom błotnistego pola bitwy pod Arcole…

1801 Antoine-Jean Gros - Bonaparte on the Bridge at Arcole

Bonaparte na moście w Arcole.

Antoine-Jean Gros. Olej na płótnie. 1796 r.

Domena publiczna, via Wikimedia Commons

Artysta przedstawił Bonapartego w haftowanym złotem mundurze generała republiki, przepasanego trójkolorową szarfą. Rzecz jasna nie mogło zabraknąć rozwianych włosów, do tego sztandar w lewej ręce i szabla w prawej. Scenerii dopełniają kłęby dymu z wystrzałów armatnich. Całość jest więc bardzo stylowa, choć poza portretowanego wydaje się nieco zbyt statyczna jak na moment dramatycznego ataku pod skoncentrowanym ogniem austriackiej piechoty.

La Bataille du Pont d'Arcole

Napoleon Bonaparte prowadzi swoich żołnierzy przez most w Arcole.

Horace Vernet. Olej na płótnie. 1826 r.

Domena publiczna, via Wikimedia Commons

Zarówno artysta, jak i jego model odnieśli pełny sukces. Ich romantyczna licentia poetica sprawiła, że heroiczne ujęcie powielono w innych malarskich wyobrażeniach (choćby na powyższym obrazie znanego batalisty Verneta), a z czasem w filmowych scenach – ostatnio chyba w miniserialu Napoleon z Christianem Clavierem w roli tytułowej (2002).

AKTUALIZACJA 14.11.2021 © ŁUKASZ SOBANIAK


Bóg Wojny – bitwy epoki napoleońskiej 1793 – 1815. Mówią Wieki.

Świadkowie o bitwie pod Arcole. Rzeczpospolita. 12.09.2008.

INNE ROCZNICE WYDARZEŃ HISTORYCZNYCH W NAJBLIŻSZYCH DNIACH:

27 lutego 1934 r. w Berlinie w czasie wystawnego przyjęcia Gestapo aresztowało rotmistrza Jerzego Sosnowskiego (1896-1939?), oficera polskiego wywiadu znanego w Niemczech jako Georg von Nalecz-Sosnowski. Wraz  z Jerzym Sosnowskim w jego mieszkaniu aresztowani zostali wszyscy uczestnicy imprezy w liczbie kilkudziesięciu osób. Elita towarzyska Berlina w wieczorowych strojach wprost z przyjęcia została przewieziona dwoma ciężarówkami do głównej siedziby Gestapo przy Prinz-Albrecht-Straße 8, gdzie wszystkich poddano rewizji osobistej, przesłuchaniom, a następnie osadzono w celach.

28 lutego 1997 r. w Los Angeles miała miejsce strzelanina w North Hollywood, uznana za najdłuższą strzelaninę w historii amerykańskiej policji. Więcej…

1 marca 1954 r. na atolu Bikini w Wyspach Marshalla dokonano próbnej eksplozji termojądrowej o kryptonimie Castle Bravo. Eksplozja o sile 15 Mt spowodowała wielką katastrofę ekologiczną i liczne ofiary wśród mieszkańców pobliskich wysp.  Amerykański program nie mógł też pozostać bez godnej odpowiedzi ze strony ZSRR: sowiecka bomba AN602 zdetonowana w 1961 r. nad archipelagiem Nowej Ziemi miała masę własną 27 ton i eksplodowała z mocą 50 Mt. Mimo większej mocy sowiecka bomba była bardziej "ekologiczna" od amerykańskiej, choć skutki jej wybuchu były wykrywalne na Nowej Ziemi co najmniej do 2015 r.

2 marca 1972 r. z przylądka Canaveral na Florydzie wystartowała rakieta Atlas Centaur wynosząca sondę Pioneer 10, mającą służyć badaniu Jowisza i jego satelitów (przy pomocy zainstalowanych 11 instrumentów naukowych). Więcej…

3 marca 1746 r. w Warszawie urodziła się księżna Izabela Czartoryska (1746-1835) - polska pisarka i kolekcjonerka pamiątek historycznych, uznawana za osobę, która stworzyła pierwsze polskie muzeum w Świątyni Sybilli w Puławach.

4 marca 1918 r. w Fort Riley w Kansas u jednego z żołnierzy US Army stwierdzono zachorowanie  spowodowane przez groźną odmianę podtypu H1N1 wirusa A grypy (znanej później na całym świecie zupełnie bezzasadnie  jako "hiszpanka"). Więcej…

WIĘCEJ WYDARZEŃ HISTORYCZNYCH W CIĄGU ROKU...