Tego dnia w 1796 roku



15 listopada 1796 r. rozpoczęła się bitwa pod Arcole, podczas której generał Napoleon Bonaparte rzekomo osobiście poprowadził krwawy i zwycięski szturm na most na rzece Alpone.

Napoleon at Arcole

Generał Bonaparte prowadzi atak na moście w Arcole.
John Clark Ridpath. Ridpath’s History of the World. 1901 r.
Domena publiczna, via Wikimedia Commons

Atak prowadzony przez początkującego Boga Wojny uwieczniono na wielu rycinach i obrazach, a nawet filmach. Jak się jednak okazuje, generał Bonaparte nie wdarł się na most w Arcole z rozwianym włosem i szablą w dłoni.

Według naocznych świadków (Józefa Sułkowskiego i Augusta Marmonta) wyglądało to nieco inaczej. Otóż zagrzewając swoich ludzi do walki chwycił sztandar i stanął na ziemnym wale kilkadziesiąt kroków od mostu pod silnym ostrzałem Austriaków – kilku członków sztabu Bonapartego zostało trafionych, a jego adiutant Muiron nawet zginął osłaniając dowódcę.

Niebezpieczeństwo grożące głównodowodzącemu szybko zażegnał nieznany oficer francuski ściągając Bonapartego z linii ognia do błotnistego rowu – co ponoć okazało się niemal równie niebezpieczne jak ostrzał austriackiej piechoty, ponieważ groziło utonięciem. Atak zresztą wkrótce się załamał, jako że żołnierzy bynajmniej nie porwał heroiczny zapał wodza i Francuzi tym razem nie zdobyli mostu. Udało się to dopiero później. Wszystkie te okoliczności nie przeszkodziły jednak powstaniu legendy, której wykreowaniu nieco pomógł sam jej bohater.

W ujęciu malarskim legendę Napoleona prowadzącego osobiście i zwycięsko atak na moście w Arcole zapoczątkował obraz Bonaparte au Pont d’Arcole Antoine-Jeana Grosa (1771–1835), namalowany wkrótce po bitwie. Zaznaczyć trzeba, że dzieło zostało zamówione przez samego bohatera, który ponoć osobiście zaakceptował szkic i stanowiło zapewne element autopromocji Korsykanina, ówcześnie młodego republikańskiego generała. Przy tych założeniach trudno więc wymagać wierności realiom błotnistego pola bitwy pod Arcole…

1801 Antoine-Jean Gros - Bonaparte on the Bridge at Arcole

Bonaparte na moście w Arcole.

Antoine-Jean Gros. Olej na płótnie. 1796 r.

Domena publiczna, via Wikimedia Commons

Artysta przedstawił Bonapartego w haftowanym złotem mundurze generała republiki, przepasanego trójkolorową szarfą. Rzecz jasna nie mogło zabraknąć rozwianych włosów, do tego sztandar w lewej ręce i szabla w prawej. Scenerii dopełniają kłęby dymu z wystrzałów armatnich. Całość jest więc bardzo stylowa, choć poza portretowanego wydaje się nieco zbyt statyczna jak na moment dramatycznego ataku pod skoncentrowanym ogniem austriackiej piechoty.

La Bataille du Pont d'Arcole

Napoleon Bonaparte prowadzi swoich żołnierzy przez most w Arcole.

Horace Vernet. Olej na płótnie. 1826 r.

Domena publiczna, via Wikimedia Commons

Zarówno artysta, jak i jego model odnieśli pełny sukces. Ich romantyczna licentia poetica sprawiła, że heroiczne ujęcie powielono w innych malarskich wyobrażeniach (choćby na powyższym obrazie znanego batalisty Verneta), a z czasem w filmowych scenach – ostatnio chyba w miniserialu Napoleon z Christianem Clavierem w roli tytułowej (2002).

Łukasz Sobaniak
aktualizacja: 14.11.2021


Bóg Wojny – bitwy epoki napoleońskiej 1793 – 1815. Mówią Wieki.

Świadkowie o bitwie pod Arcole. Rzeczpospolita. 12.09.2008.

INNE ROCZNICE WYDARZEŃ HISTORYCZNYCH W NAJBLIŻSZYM TYGODNIU

30 września 1938 r. na konferencji w Monachium podpisano porozumienie dotyczące aneksji części terytoriów Czechosłowacji do III Rzeszy (układ monachijski). Więcej…

1 października 1908 r. rozpoczęto sprzedaż Forda Model T. Ogółem w latach 1908-1927 wyprodukowano około 15 milionów sztuk. Więcej…

2 października 1938 r. wojska polskie wkroczyły na Zaolzie. Wcześniej Czechosłowacja w odpowiedzi na polskie ultimatum wyraziła zgodę na przekazania Polsce spornego terytorium. Więcej…

3 października 1944 r. w Ożarowie Mazowieckim około godziny 2 w nocy podpisano układ o zaprzestaniu działań wojennych w Warszawie, będący aktem kapitulacji Powstania Warszawskiego. Więcej…

3 października 1993 r. w Mogadiszu żołnierze amerykańscy wspierający misję ONZ rozpoczęli operację przeciwko bojownikom przywódcy klanowego Mohameda Farraha Aidida, jedną z najważniejszych operacji miejskich podczas wojny domowej w Somalii.

4 października 1883 r. z Paryża w swój pierwszy kurs do Konstantynopola wyruszył legendarny Orient Express. Więcej…

4 października 1957 r. ZSRR wyniósł na orbitę pierwszego sztucznego satelitę Ziemi – Sputnika 1. Satelita krążył wokół Ziemi 92 doby - do 4 stycznia 1958 r., kiedy wszedł w gęste warstwy atmosfery i spłonął. Wyniesienie Sputnika rozpoczęło wyścig pomiędzy ZSRR a USA o dominację w kosmosie.

5 października 1716 r. w bitwie pod Kowalewem armia saska króla Augusta II Mocnego pokonała wojska konfederacji tarnogrodzkiej. W czasie bitwy doszło do ostatniej w historii szarży husarii, która została powstrzymana ogniem broni palnej.

6 października 1973 r. na półwyspie Synaj oraz Wzgórzach Golan Egipt i Syria (wspierane przez siły ekspedycyjne innych państw arabskich) rozpoczęły działania wojenne przeciwko Izraelowi (wojna Jom Kippur). Więcej…

WIĘCEJ WYDARZEŃ HISTORYCZNYCH W CIĄGU ROKU...