17 września 1944 r. nad Holandią rozpoczęła się nieudana aliancka operacja powietrznodesantowa Market Garden, jedna z największych porażek sprzymierzonych na froncie zachodnim w końcowym okresie wojny i ostatnie zwycięstwo operacyjne III Rzeszy. Operację przeprowadzono przy użyciu połączonych sił amerykańskich, brytyjskich i polskich.
Operacja Market Garden.
Autor nieznany.
Holandia,
wrzesień 1944 r.
Domena publiczna,
via Wikimedia Commons
Błyskotliwy plan operacji stanowił wytwór genialnego umysłu brytyjskiego marszałka polnego Bernarda Law Montgomery’ego (1887-1976) i już wskutek tego był nieco oderwany od faktycznych możliwości.
Oprócz nadmiernie optymistycznych założeń i nierozwiązanych problemów logistycznych wystąpiły też błędy w rozpoznaniu, przeoczono m. in. fakt, że w rejonie miasta Arnhem, czyli miejsca planowanego desantu spadochronowego stacjonowały dwie dywizje pancerne SS pod dowództwem SS-Obergruppenführera Wilhelma Bittricha (1894-1979). Dodatkowo dołączyły niekorzystne warunki pogodowe, które utrudniły część operacji lotniczych.
Niestety, pomimo zastrzeżeń wobec planu Monty’ego zgłaszanych przez kilku oficerów brytyjskich i amerykańskich oraz dowódcę polskiej Samodzielnej Brygady Spadochronowej gen. Stanisława Sosabowskiego (1892-1967), został on wdrożony do wykonania.
Przeprowadzona w tych warunkach operacja – jak zresztą znakomita większość błyskotliwych operacji, których autorem był Montgomery – nie tylko nie osiągnęła założonego celu (przeniesienia walk na terytorium Niemiec z obejściem Linii Zygfryda, co miało doprowadzić do zakończenia wojny przed końcem 1944 r.), ale doprowadziła do ciężkich strat alianckich (zginęło, zaginęło lub zostało ciężko rannych blisko 17 tysięcy żołnierzy) przewyższających te poniesione podczas lądowania w Normandii (14 tysięcy zabitych, rannych i zaginionych).
Sam autor planu operacji z typową dla siebie fanfaronadą uznał ją za udaną w 90 procentach, a jednocześnie winą za niepowodzenie obarczył generała Stanisława Sosabowskiego, który już na etapie przygotowań szczególnie nietaktownie zwracał uwagę na słabe punkty genialnego planu Monty’ego…
AKTUALIZACJA 17.09.2026 © ŁUKASZ SOBANIAK
Operation Market Garden – Netherlands 17–25 September 1944 (PDF). gov.uk. 2004.
The Story Of Operation 'Market Garden’ In Photos. Imperial War Museums. 2026.
Bitwa o Arnhem – operacja „Market-Garden”. II WOJNA ŚWIATOWA – warhist.pl