23 lipca 1951 r. Sąd Wojewódzki w Warszawie skazał na karę śmierci SS-Gruppenführera Jürgena Stroopa (Josef Stroop, ur. w 1895 r.), odpowiedzialnego m.in. za krwawe stłumienie powstania w getcie warszawskim (1943).
SS-Brigadeführer Jürgen Stroop jako dowodzący operacją likwidacji getta warszawskiego.
Autor nieznany, pomiędzy 19 kwietnia 1943 r. a 16 maja 1943 r.
Domena publiczna, via Wikimedia Commons
Po zakończeniu likwidacji warszawskiego getta dowódca SS i policji na dystrykt warszawski SS-Brigadeführer Jürgen Stroop został odznaczony Krzyżem Żelaznym I klasy, a wkrótce awansowany do stopnia SS-Gruppenführera. We wrześniu 1943 r. powierzono mu stanowisko wyższego dowódcy SS i policji w okupowanej Grecji, skąd szybko przeniesiono go na analogiczne stanowisko w Nadrenii. Pod koniec wojny miał na osobisty rozkaz Heinricha Himmlera uczestniczyć w przygotowaniach do obrony Twierdzy Alpejskiej (Alpenfestung), jednak w maju 1945 r. zastosował dość oklepany wśród wyższych oficerów SS wybieg (jak wiadomo posłużył się nim zresztą i sam SS-Reichsführer Himmler): przebrał się w mundur Wehrmachtu i jako kapitan rezerwy poddał się armii amerykańskiej w Bawarii 8 maja 1945 r. Po ustaleniu jego tożsamości w lipcu 1945 r. i przeprowadzeniu dochodzenia oraz procesu został skazany przez amerykański trybunał wojskowy w Dachau na karę śmierci 2 marca 1947 r. (za wykonanie rozkazu H. Himmlera skutkującego egzekucjami 9 zestrzelonych nad Nadrenią lotników USAAF).
Zdjęcia sygnalityczne Jürgena Stroopa z 1951 r.
Autor nieznany. 01.01.1951 r.
Źródło: Instytut Pamięci Narodowej.
Domena publiczna, via Wikimedia Commons
Amerykanie zgodzili się jednak wydać skazanego Polsce, co nastąpiło w maju 1947 r. na lotnisku Berlin Tempelhof. Strona amerykańska postawiła jednak przy tym warunek, że w razie gdyby Stroop nie został skazany przez polski wymiar sprawiedliwości na karę śmierci, będzie zwrócony władzom amerykańskim celem wykonania ich wyroku. Wobec dobrze udokumentowanych dokonań oskarżonego w Polsce (m. in. paradoksalnie przez niego samego – tzw. Raport Stroopa) nie było jednak takiej potrzeby; karę śmierci orzeczoną wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Warszawie wykonano 6 marca 1952 r. w więzieniu mokotowskim.
SS-Gruppenführer Jürgen Stroop przed Sądem Wojewódzkim w Warszawie.
Autor nieznany, pomiędzy 18 lipca 1951 r, a 23 lipca 1951 r.
Źródło: Kazimierz Moczarski „Rozmowy z katem”, Warszawa 1981
Domena publiczna, via Wikimedia Commons
W latach 1972–1974 w miesięczniku Odra (potem w wersji książkowej) ukazał się w odcinkach reportaż Rozmowy z katem Kazimierza Moczarskiego, dziennikarza, oficera Wojska Polskiego i Armii Krajowej, który dzięki władzy ludowej miał możność wielomiesięcznego przebywania w jednej celi z Jürgenem Stroopem w 1950 r. czekając na wydanie wyroku skazującego we własnej sprawie (karę śmierci orzeczoną wobec Moczarskiego w 1952 r. uchylono w 1956 r.). Książka Rozmowy z katem, będąca zapisem rozmów ze współosadzonym Stroopem, a przy tym niezwykle ciekawym reportażem z pogranicza literatury historycznej, socjologii i psychologii znajdowała się swego czasu na liście obowiązkowych lektur szkolnych, jednakowoż zapewne w wyniku pewnych narastających współcześnie tendencji edukacyjnych z niej wypadła…
AKTUALIZACJA 23.07.2026 © ŁUKASZ SOBANIAK
Wykonanie wyroku śmierci na Jürgenie Stroopie. Instytut Pamięci Narodowej.
Reprint Raportu Stroopa poprzedzony polskim tłumaczeniem. Instytut Pamięci Narodowej. 2009.
Kazimierz Moczarski – Rozmowy z katem. PIW Warszawa. 1985.