13 stycznia 1944 r. powołano w ZSRR tzw. komisję Nikołaja Burdenki w celu wykazania, że zbrodnia katyńska dokonana wiosną 1940 r. przez NKWD na polskich oficerach została popełniona rzekomo przez Niemców w 1941 r.
Nikołaj Burdenko (1876-1946) Autor nieznany. 1937 r. Domena publiczna, via Wikimedia Commons
Już oficjalna nazwa Komisji wytyczała jedynie słuszny kierunek jej działań: „Specjalna komisja ds. ustalenia i przeprowadzenia śledztwa okoliczności rozstrzelania w lesie katyńskim polskich jeńców wojennych przez niemiecko-faszystowskich najeźdźców”. Działania samej komisji poprzedziło trzymiesięczne przygotowanie miejsca ekshumacji przez NKWD i kontrwywiad wojskowy ZSRR (w masowych grobach umieszczono spreparowane dokumenty, przygotowano świadków). Raport Komisji Burdenki opublikowano 26 stycznia 1944 r. i zgodnie z założeniem wyjściowym wskazywał on Niemców jako sprawców zbrodni.
Raport Burdenki został wykorzystany przez ZSRR w procesie norymberskim do próby obciążenia Niemców odpowiedzialnością za zbrodnię katyńską. Włączono go do akt sądowych procesu w Norymberdze (dokument ZSRR-54), jednakże po przesłuchaniu świadków oskarżenia przygotowanych przez NKWD Trybunał pominął w wyroku kwestię odpowiedzialności za zbrodnię katyńską z braku dowodów.
Również powojenne opracowania dotyczące sprawy katyńskiej krytycznie oceniły raport komisji Burdenki, zarzucając m. in. brak obiektywizmu, fałszowanie dowodów rzeczowych, dokumentów, zeznań świadków oraz liczne błędy. Można tu wymienić nie tylko dwa raporty polskiego rządu emigracyjnego: „Masowe morderstwo polskich jeńców wojennych w Katyniu” (1946) i „Zbrodnia katyńska w świetle dokumentów” (1948), ale także raport Specjalnej Komisji Śledczej Kongresu Stanów Zjednoczonych do Zbadania Zbrodni Katyńskiej – tzw. Komisji Maddena (1952), ekspertyzę Wspólnej Komisji Historyków Partyjnych PRL i ZSRR (1988), i wreszcie orzeczenie ekspertów rosyjskiej Głównej Prokuratury Wojskowej w sprawie dotyczącej kwalifikacji prawnej zbrodni katyńskiej (1993).
Mimo dość jednoznacznej oceny raportu Komisji Burdenki był on aż do 1990 r. (komunikat Agencji TASS z 13.04.1990, który odpowiedzialnością za zbrodnię obarczał NKWD) wykorzystywany propagandowo w ZSRR i państwach bloku wschodniego jako podstawa „kłamstwa katyńskiego”, czyli tezy o rzekomym sprawstwie Niemców.
INNE ROCZNICE WYDARZEŃ HISTORYCZNYCH NA ŚWIECIE W NAJBLIŻSZYCH DNIACH:
18 kwietnia 1906 r. o godz. 5.12 w San Francisco i i na wybrzeżu północnej Kalifornii doszło do silnego trzęsienia ziemi, w wyniku którego zginęło około 3000 osób. Wskutek wstrząsów i wywołanych przez nie kilkudniowych pożarów zniszczeniu uległo około 25 tysięcy budynków. Część budynków została podpalona przez samych ich właścicieli działających w obawie, że warunki ubezpieczenia nie pozwolą na wypłatę odszkodowania za zniszczenia spowodowane trzęsieniem ziemi.
18 kwietnia 1943 r. nad wyspą Bougainville (Wyspy Salomona) zginął admirał Isoroku Yamamoto (1884-1943), twórca planu ataku na bazę amerykańskiej Floty Pacyfiku w Pearl Harbour (1941). Amerykańskie myśliwce P-38 Lightning zestrzeliły samolot z admirałem na pokładzie w trakcie operacji Vengeance, uznawanej do dziś za precedens dla amerykańskich operacji wojskowych, mających na celu wyeliminowanie konkretnych osób stanowiących zagrożenie dla bezpieczeństwa USA.
22 kwietnia 1945 r. Adolf Hitler po długim okresie ignorowania faktów przyznaje po raz pierwszy wobec najbliższego otoczenia, że wojna jest przegrana przez III Rzeszę. Więcej…
23 kwietnia 1775 r. w Londynie urodził się Joseph Mallord William Turner (zm. 1851), angielski malarz uznawany za prekursora impresjonizmu. Jego obraz "The Fighting Temeraire tugged to her last berth to be broken up" (1839) uznano za największe z dzieł malarskich Wielkiej Brytanii (BBC Radio 4, 2005).
23 kwietnia 1942 r. niemiecka Luftwaffe rozpoczęła serię nalotów na zabytkowe miasta Wielkiej Brytanii: Exeter, Bath, Canterbury, Norwich i York (Baedeker Blitz). Cele zostały wyznaczone w oparciu o ich znaczenie historyczne i kulturalne przy pominięciu elementu militarnego. Był to nie tylko odwet za bombardowanie Lubeki przez Royal Air Force (28.03.1942), ale także operacja w zamierzeniu mająca zmusić RAF do ograniczenia ataków bombowych na niemieckie miasta. Operacja trwająca do 1944 r. nie osiągnęła założonego celu strategicznego - w czasie jej trwania RAF i USAAF zwiększyły intensywność nalotów na III Rzeszę.
24 kwietnia 1961 r. w Sztokholmie podniesiono z dna Bałtyku szwedzki galeon „Vasa”, który zatonął w swoim pierwszym rejsie w 1628 roku. Więcej…
INNE ROCZNICE WYDARZEŃ HISTORYCZNYCH W POLSCE W NAJBLIŻSZYCH TYGODNIACH:
19 kwietnia 1943 r. wybuchło powstanie w getcie warszawskim. Było to pierwsze miejskie powstanie w okupowanej przez III Rzeszę Europie. Więcej…
13 maja 1926 r. w Poznaniu generał Kazimierz Sosnkowski (1885-1969) podejmuje próbę samobójczą, nie mogąc pogodzić lojalności wobec legalnego rządu RP z lojalnością wobec marszałka Józefa Piłsudskiego stojącego na czele majowego zamachu stanu.
Niniejszy serwis internetowy używa plików cookies. Przeglądając poniższe strony wyrażasz zgodę na wykorzystywanie plików cookies zgodnie z aktualnymi ustawieniami Twojej przeglądarki internetowej. Dowiedz się więcej.
