18 kwietnia 1943 r. nad wyspą Bougainville (Wyspy Salomona, Pacyfik) w wyniku amerykańskiej operacji wojskowej Vengeance zginął admirał Isoroku Yamamoto (1884-1943), wybitny dowódca Japońskiej Cesarskiej Marynarki Wojennej i twórca planu ataku na bazę amerykańskiej Floty Pacyfiku w Pearl Harbor (1941).
Dwa samoloty Mitsubishi G4M (w kodzie alianckim Betty), którymi podróżowali admirał i członkowie jego sztabu zostały przechwycone i zestrzelone przez amerykańskie myśliwce P-38 Lightning w trakcie akcji uznawanej do dziś za precedens dla amerykańskich operacji wojskowych, mających na celu wyeliminowanie konkretnych osób stanowiących zagrożenie dla bezpieczeństwa USA.
Admirał Yamamoto na pokładzie pancernika Nagato. 1940.
Autor nieznany, 1940 r.
Domena publiczna,
via Wikimedia Commons
W przypadku admirała Yamamoto uznano, że jego zdolności strategiczne, cechy osobowości oraz wpływ na morale sił zbrojnych Japonii stanowią zagrożenie dla amerykańskich operacji wojskowych.
Wobec tego decyzję o realizacji planu przechwycenia i zestrzelenia samolotu admirała autoryzował Sekretarz Departament Marynarki Wojennej Stanów Zjednoczonych Frank Knox (sporne jest jest, czy autoryzował ją również prezydent Franklin D. Roosevelt) po zasięgnięciu opinii m. in. głównego prawnika US Navy.
W ten sposób twórca błyskotliwego planu ataku powietrznego na Pearl Harbor zginął wskutek realizacji równie błyskotliwej operacji Vengeance. Bardzo skrótowo można ją opisać jako wynik skorelowanych działań nasłuchu radiowego (przechwycono japoński radiogram zawierający harmonogram i trasę podróży Yamamoto), kryptologii (udało się odczytać przechwycony radiogram pomimo jego zaawansowanego szyfrowania) i bardzo precyzyjnej akcji lotniczej (myśliwce P-38 musiały przebyć na małej wysokości nad oceanem około 970 km do punktu przechwycenia i dotrzeć tam w ściśle określonym czasie, ponieważ limit maksymalnego zasięgu pozwalał im przebywać w rejonie celu misji tylko około 10 minut).
Genialny strateg z pewnością doceniłby precyzję planowania tej operacji, niestety zginął w wyniku ostrzelania jego samolotu przez amerykańskie myśliwce jeszcze przed tym, gdy rozbił się on w dżungli wyspy Bougainville…
AKTUALIZACJA 18.04.2026 © ŁUKASZ SOBANIAK
Yamamoto Isoroku. Mark E. Stille, Bloomsbury Publishing, 2012 (via Google Books).
The Evolution of Tactics: A Moral Look at the Decision to Target Admiral Isoroku Yamamoto, Commander in Chief of Japan’s Combined Fleet. Brian S. Kittel, Western Oregon University, sierpień 2015.
Targeted Killing and the Law of Armed Conflict. Gary Solis, Naval War College Review, 2007.
Places: Yamamoto’s Aircraft Wreck. Tony Wheeler’s Travels, 25.02.2012.
G4M1 Model 11 Betty Manufacture Number 2656 Tail 323. Pacific Wrecks, 08.01.2025.