Tego dnia w 1988 roku



21 kwietnia 1988 r. w krakowskim więzieniu Montelupich wykonano po raz ostatni w Polsce karę śmierci.

Egzekucja nastąpiła wobec osoby skazanej wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Tarnowie za gwałt oraz zabójstwo i usiłowanie kolejnych dwóch zabójstw (motywacją sprawcy było usunięcie potencjalnych świadków w sprawie pierwszego zabójstwa i gwałtu). Wyrok został utrzymany w mocy przez Sąd Najwyższy, a Rada Państwa nie skorzystała z prawa łaski. Karę śmierci wykonano przez powieszenie w dniu 21 kwietnia 1988 r. o godz. 17.10 w krakowskim więzieniu przy ul. Montelupich 7 (dziś Areszt Śledczy w Krakowie).

W tym samym roku w Polsce wprowadzono faktyczne moratorium na wykonywanie kary śmierci – była ona orzekana przez sądy (od 1989 do 1996 r. w dziesięciu przypadkach), ale jej nie wykonywano. Na mocy amnestii z 1989 r. orzeczone kary śmierci zostały zamienione na kary 25 lat pozbawienia wolności (Ustawa z dnia 7 grudnia 1989 r. o amnestii –  Dz.U. z 1989 r. nr 64, poz. 390).

W 1995 r. wprowadzono ustawowe  pięcioletnie moratorium (art. 5 Ustawy z dnia 12 lipca 1995 o zmianie kodeksu karnego, kodeksu karnego wykonawczego oraz o podwyższeniu dolnych i górnych granic grzywien i nawiązek w prawie karnymDz.U. 1995 nr 95 poz. 475) oraz przywrócono karę dożywotniego pozbawienia wolności (uprzednio zniesioną w 1970 r.).

Kodeks karny z 1997 r. formalnie usunął karę śmierci z polskiego systemu kar (w przypadkach stosowania dawnych przepisów wprowadzono wymierzanie kary dożywotniego pozbawienia wolności zamiast kary śmierci). Niezależnie od tego 27 sierpnia 2013 r. Polska ratyfikowała Protokół nr 13 do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka znoszący karę śmierci we wszystkich okolicznościach. Równocześnie Drugi Protokół Fakultatywny do Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych dopuszczający stosowanie tej kary w czasie wojny (o ile zastrzeżono to przy ratyfikacji) został ratyfikowany bez zastrzeżeń.

Można tu jednak zaznaczyć istnienie poglądu, według którego kara śmierci w prawodawstwie polskim wciąż formalnie istnieje, choć przypadek ten ma raczej znaczenie historyczne, a nie praktyczne: teoretycznie mogłaby ona zostać orzeczona (jednakże z jednoczesną zamianą na karę dożywotniego pozbawienia wolności) na podstawie tzw. „sierpniówki”, czyli Dekretu PKWN z dnia 31 sierpnia 1944 roku o wymiarze kary dla faszystowsko-hitlerowskich zbrodniarzy winnych zabójstw i znęcania się nad ludnością cywilną i jeńcami oraz dla zdrajców Narodu Polskiego (Dz.U. z 1946 r. nr 69, poz. 377), który to akt prawny był nowelizowany, ale nigdy nie został uchylony…

Wracając do współczesności: w  czerwcu 2019 r. Polacy wyrazili znaczącą aprobatę dla pomysłu przywrócenia kary śmierci: 60% badanych za, 27% przeciw, 13% nie miało sprecyzowanej opinii (sondaż Instytutu Badań Pollster). Postulat przywrócenia kary śmierci jest zgłaszany także przez niektóre partie polityczne (zapewne na fali społecznych nastrojów, narastających każdorazowo po każdym głośniejszym i bardziej drastycznym przypadku przestępstw przeciwko życiu i zdrowiu).

INNE WYDARZENIA HISTORYCZNE MIESIĄCA...

1 grudnia 1918 r. Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego generał Stanisław Szeptycki wydał rozkaz nr 38, na mocy którego czerwono-biała szachownica stała się znakiem rozpoznawczym polskiego lotnictwa wojskowego. Szachownica w tym układzie pozostawała w użyciu aż do 1993 r., kiedy to wprowadzono nowy wzór znaku: z zamienioną kolejnością pól jako rzekomo bardziej poprawny heraldycznie.

2 grudnia 1908 r. dwuletni Aisin Gioro Puyi został ostatnim cesarzem Chin (jako cesarz Hsuan Tung).  Cesarz pod naciskiem rodziny zrzekł się rzeczywistej władzy w 1912 r., zachowując jednak honorowy tytuł cesarski.

3 grudnia 1961 r. w Sosnowcu Stanisław Jaros bezskutecznie usiłował dokonać zamachu bombowego na I sekretarza KC PZPR Władysława Gomułkę. Więcej…

4 grudnia 1793 r. w Paryżu dekretem 14 Frimaire'a zarządzono wydawanie „Bulletin des lois de la République Française”, pierwszego na świecie dziennika urzędowego służącego publikacji aktów prawnych.

5 grudnia 1933 r. – zniesienie prohibicji w USA (ratyfikacja 21. poprawki do Konstytucji Stanów Zjednoczonych uchylającej  18. poprawkę o wprowadzeniu prohibicji). Więcej…

6 grudnia 1956 r. mecz piłki wodnej Węgry-ZSRR rozegrany w trakcie igrzysk olimpijskich w Melbourne (niedługo po stłumieniu przez ZSRR powstania węgierskiego) kończy się krwawą bójką zawodników - sprowokowany zawodnik ZSRR uderzył Węgra. Więcej…

7 grudnia 1941 r. japoński zespół uderzeniowy (6 lotniskowców i 380 samolotów) dowodzony przez admirała Isoroku Yamamoto zaatakował amerykańską bazę lotniczą i morską w Pearl Harbour na Hawajach. Więcej…

8 grudnia 1902 r. w Parochońsku na Polesiu urodziła się Zofia Chomętowska (1902-1991), jedna z najważniejszych autorek polskiej fotografii dwudziestolecia międzywojennego. Więcej…

9 grudnia 1952 r. w Londynie zmiana pogody doprowadziła do ustąpienia Wielkiego Smogu, utrzymującego się od 5 grudnia. W ciągu tych kilku dni mgła zawierająca zanieczyszczenia atmosferyczne powstałe głównie w wyniku spalania węgla doprowadziła do śmierci co najmniej 4 tysięcy mieszkańców Londynu.

10 grudnia 1942 r. Rząd Rzeczpospolitej Polskiej na uchodźstwie przesłał pierwszy oficjalny raport o holokauście (tzw. notę Raczyńskiego) do ministrów spraw zagranicznych 26 państw sygnatariuszy Deklaracji Narodów Zjednoczonych. Notę dyplomatyczną sporządzono na podstawie dokumentów przywiezionych z okupowanej Polski przez kuriera Jana Karskiego.

11 grudnia 1941 r. Rzeczpospolita Polska wypowiada wojnę Cesarstwu Japonii. Więcej…

13 grudnia 1981 r. Rada Państwa Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej wprowadza stan wojenny na terenie kraju. Więcej…

15 grudnia 1961 r. w Bet Ha’am (Izrael) ogłoszono wyrok w procesie SS-Obersturmbannführera Adolfa Eichmanna, uczestnika konferencji w Wannsee, a następnie sprawnego logistyka Endlösung w Głównym Urzędzie Bezpieczeństwa Rzeszy. Więcej…

16 grudnia 1922 r. podczas otwarcia wystawy w warszawskiej "Zachęcie" Eligiusz Niewiadomski dokonał zamachu na życie prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Gabriela Narutowicza, oddając do niego trzy strzały z pistoletu, które spowodowały śmierć na miejscu. Więcej…

17 grudnia 1883 r. Sąd Najwyższy USA orzekł w sprawie Ex parte Crow Dog (109 U.S. 556). W świetle tego orzeczenia sądy federalne nie obejmowały swoją jurysdykcją spraw o morderstwo, jeśli doszło do niego na terenie rezerwatu, sprawca  i ofiara byli Indianami, a przestępstwo zostało osądzone przez sąd plemienny. W reakcji na to rozstrzygnięcie Kongres USA uchwalił Major Crimes Act (1885), poddający poważniejsze przestępstwa pod jurysdykcję federalną, niezależnie od okoliczności rozważanych w sprawie Ex parte Crow Dog.

17 grudnia 1944 r. w Malmedy (Belgia) w trakcie niemieckiej kontrofensywy w Ardenach, żołnierze Waffen-SS („Kampfgruppe Peiper”) w niewyjaśnionych do końca okolicznościach dokonali masakry amerykańskich jeńców wojennych i osób cywilnych (łącznie 86 osób). Więcej…

17 grudnia 1970 r. "Czarny Czwartek" - wojsko i milicja ostrzelały tłum robotników w rejonie przystanku Szybkiej Kolei Miejskiej Gdynia Stocznia. Według ustaleń prokuratury śmierć poniosło 10 osób.

18 grudnia 1865 r. weszła w życie 13. poprawka do Konstytucji Stanów Zjednoczonych dotycząca zniesienia niewolnictwa i robót przymusowych. Więcej…

19 grudnia 2007 r. indiańscy aktywiści z plemienia Lakota z Russelem Meansem na czele ogłosili, że jednostronnie zrywają wszystkie traktaty zawarte ponad 150 lat temu z rządem USA. Więcej…

20 grudnia 1991 r. podłączono do Internetu pierwsze komputery w Polsce. Więcej…

21 grudnia 1664 r. nadintendent finansów Nicolas Fouquet został skazany przez specjalny francuski trybunał na konfiskatę majątku i banicję za malwersacje finansowe. Więcej…

22 grudnia 1894 r. oskarżony o szpiegostwo na rzecz Niemiec kapitan armii francuskiej Alfred Dreyfus (1859-1935) został skazany na podstawie spreparowanych dowodów na degradację i dożywotnie zesłanie do kolonii karnej na Wyspie Diabelskiej (Gujana Francuska). Więcej…

27 grudnia 1979 r. sowiecki wywiad wojskowy przeprowadził operację „Sztorm-333” - atak na pałac Tadż-bek w Kabulu, rezydencję prezydenta Afganistanu Hafizullaha Amina (którego KGB podejrzewało o działalność agenturalną na rzecz CIA). Więcej…

29 grudnia 1890 r. nad potokiem Wounded Knee w Dakocie Południowej 7 Pułk Kawalerii Stanów Zjednoczonych dokonał  masakry Indian z plemienia Dakotów. Więcej…

WIĘCEJ WYDARZEŃ HISTORYCZNYCH W CIĄGU ROKU...