Tego dnia w 1938 roku
30 września 1938 r. na konferencji w Monachium podpisano porozumienie dotyczące aneksji części terytoriów Czechosłowacji do III Rzeszy (układ monachijski).
Sygnatariusze porozumienia: Neville Chamberlain (Wielka Brytania), Édouard Daladier (Francja), Adolf Hitler (Niemcy) i Benito Mussolini (Włochy) podpisali układ bez udziału przedstawicieli Czechosłowacji, uzgadniając przyłączenie należącego do niej Kraju Sudetów do Niemiec (czego domagali się Niemcy sudeccy przy poparciu III Rzeszy). Było to efektem krótkowzrocznej i naiwnej polityki ustępstw państw zachodnich wobec Hitlera, której celem nadrzędnym stało się uniknięcie kolejnej wojny za wszelką cenę.
Neville Chamberlain powraca z konferencji w Monachium, triumfalnie informując o zawarciu porozumienia, które ocali pokój. Lotnisko Heston. 30 września 1938 r.
Ministry of Information
Domena publiczna, via Wikimedia Commons
Jednak nawet z punktu widzenia doraźnych interesów państw zachodnioeuropejskich (w tym w szczególności uniknięcia wojny) polityka appeasementu była całkowicie chybiona. Jeszcze przed zawarciem układu monachijskiego jego istotę i skutki najtrafniej ujął Winston Churchill: „Anglii zaoferowano wybór pomiędzy wojną a hańbą. Wybrała hańbę, i będzie miała wojnę” (list do Davida Lloyda George’a, 13.08.1938).
Jak pokazały wydarzenia następnego roku nie mylił się. Czechosłowacja utraciła nie tylko Kraj Sudetów i znajdujące się tam fortyfikacje, ale także możliwość skutecznej obrony. W tej sytuacji w ciągu 6 miesięcy od podpisania układu monachijskiego Hitler nie dotrzymując jego postanowień zajął 14 marca 1939 resztę Czecho-Słowacji, tworząc Protektorat Czech i Moraw oraz formalnie niezależną Słowację.
Dopiero te wydarzenia wraz z oderwaniem od Litwy okręgu Kłajpedy skłoniły rząd brytyjski do porzucenia polityki appeasementu (m. in. poprzez ogłoszenie gwarancji dla Polski na wypadek ataku III Rzeszy). Było już jednak za późno – eskalacja żądań Hitlera doprowadziła do konfliktu z Polską i wybuchu drugiej wojny światowej.
AKTUALIZACJA 29.09.2021 © ŁUKASZ SOBANIAK
Britain and Germany Make Anti-War Pact; Hitler Gets Less Than His Sudeten Demands; Polish Ultimatum Threatens Action Today. The New York Times. 01.10.1938.
The Munich Crisis, 1938: Prelude to World War II. Igor Lukes, Erik Goldstein. Frank Cass, New York. 1999.
INNE ROCZNICE WYDARZEŃ HISTORYCZNYCH NA ŚWIECIE W NAJBLIŻSZYCH DNIACH:
24 marca 1603 r. w Richmond zmarła Elżbieta I, królowa Anglii i Irlandii. Wobec bezpotomnej śmierci królowej wygasła dynastia Tudorów. |
25 marca 1811 r. francuski astronom Honoré Flaugergues (1755-1830?) odkrył kometę C/1811 F1 - czyli Wielką Kometę 1811 roku, która została uwieczniona przez samego Adama Mickiewicza. Więcej… |
26 marca 1979 r. w Waszyngtonie zawarto traktat pokojowy pomiędzy Izraelem i Egiptem, kończący wojny izraelsko-egipskie, trwające od I wojny izraelsko-arabskiej w 1948 r. Więcej… |
27 marca 1968 r. w pobliżu miasta Kirżacz w Rosji w katastrofie samolotu treningowego MiG-15 UTI zginął Jurij Gagarin (1934-1968), Bohater Związku Radzieckiego, okryty sławą pierwszego człowieka w kosmosie. Więcej… |
30 marca 1981 r. w Waszyngtonie przed hotelem Hilton doszło do zamachu na prezydenta Ronalda Reagana (1911-2004). Więcej… |
INNE ROCZNICE WYDARZEŃ HISTORYCZNYCH W POLSCE W NAJBLIŻSZYCH TYGODNIACH:
28 marca 1947 r. w pobliżu Baligrodu w Bieszczadach w zasadzce zorganizowanej przez Ukraińską Powstańczą Armię w niewyjaśnionych do końca okolicznościach zginął Karol Świerczewski (1897-1947), generał pułkownik Armii Czerwonej i generał broni ludowego Wojska Polskiego - człowiek, który został uwieczniony przez samego Ernesta Hemingwaya w powieści Komu bije dzwon (1940), a nadto dokonał rzeczy imponującej - został odsunięty od dowodzenia w Armii Czerwonej z powodu alkoholizmu i niekompetencji (1941-1942). |
29 marca 1925 r. w pociągu pomiędzy Stołpcami a Kołosowem (nad ówczesną granicą polsko-sowiecką) policjant Józef Muraszko śmiertelnie ranił podczas konwojowania byłych oficerów Wojska Polskiego Antoniego Wieczorkiewicza i Walerego Bagińskiego, skazanych za działalność komunistyczną i przygotowanie zamachów bombowych, które miały miejsce w 1923 r. w Warszawie i Krakowie. Więcej… |
1 kwietnia 1901 r. w Lachowiczach koło Baranowicz (obecnie Białoruś) urodził się Sergiusz Piasecki (1901-1964) - polski pisarz i publicysta, oficer polskiego wywiadu i żołnierz Armii Krajowej. Więcej… |
3 kwietnia 1940 r. rozpoczęły się masowe egzekucje polskich oficerów z obozów w Kozielsku, Ostaszkowie i Starobielsku (zbrodnia katyńska). Ogółem rozstrzelano co najmniej 21.768 obywateli II Rzeczpospolitej. |
6 kwietnia 1901 r. we Lwowie urodził się Marian Hemar (1901-1972) - polski poeta, satyryk, komediopisarz, dramaturg, tłumacz, autor tekstów piosenek, twórca o ogromnym dorobku literackim. Więcej… |
12 kwietnia 1923 r. w Krakowie u zbiegu ulic Rakowickiej i Lubicz doszło do katastrofy wojskowego samolotu Ansaldo SVA-10. Zginęła dwuosobowa załoga samolotu i jedna osoba na ziemi, a siedem zostało rannych. Więcej… |
13 kwietnia 1943 r. Radio Berlin powtórzyło komunikat niemieckiej Agencji Transocean o odnalezieniu w Lesie Katyńskim zwłok 10 tysięcy polskich oficerów uzupełniając to informacją o identyfikacji części zwłok i ustaleniu, że zbrodni dokonano jeszcze w 1940 r., co pozwalało jednoznacznie wskazać sprawców. Jednocześnie w ministerstwie spraw zagranicznych III Rzeszy odbyła się konferencja prasowa mająca na celu propagandowe wykorzystanie poczynionych ustaleń. |
19 kwietnia 1943 r. wybuchło powstanie w getcie warszawskim. Było to pierwsze miejskie powstanie w okupowanej przez III Rzeszę Europie. Więcej… |
