Tego dnia w 1901 roku



1 kwietnia 1901 r. w Lachowiczach koło Baranowicz (obecnie Białoruś) urodził się Sergiusz Piasecki (1901-1964) – polski pisarz i publicysta, oficer polskiego wywiadu i żołnierz Armii Krajowej.

Piasecki

Sergiusz Piasecki.
Autor nieznany.
Przed 1939.
Domena publiczna,
via Wikimedia Commons

Sergiusz Piasecki jest chyba najbardziej znany jako autor niezwykłej powieści „Kochanek Wielkiej Niedźwiedzicy” (pierwsze wydanie 1937 r.) – barwnej historii z życia przestępczego na pograniczu polsko-sowieckim w latach dwudziestych XX w.

Powieść powstała w czasie odbywania przez autora kary pozbawienia wolności w więzieniu na Świętym Krzyżu (najcięższym więzieniu II Rzeczpospolitej), co było konsekwencją sposobu życia Sergiusza Piaseckiego w jego czasach „przedliterackich”. Przyszły pisarz działając pod wpływem kokainy dopuścił się napadu rabunkowego z bronią w ręku – za co wileński sąd wymierzył mu w trybie doraźnym karę śmierci, zamienioną następnie (z uwagi na zasługi skazanego dla polskiego wywiadu wojskowego) na 15 lat ciężkiego wiezienia.

W wypromowaniu talentu literackiego Sergiusza Piaseckiego udział miał Melchior Wańkowicz, który przyczynił się także do jego warunkowego zwolnienia w sierpniu 1937 r. (tj. 4 lata przed odbyciem całości kary). Wygląda to na rzadki zaiste przypadek skutecznej resocjalizacji: od skazanego za pospolite przestępstwo do utalentowanego pisarza…

W czasie wojny Piasecki wstąpił do Związku Walki Zbrojnej (choć odmówił złożenia przysięgi, powołując się na swój indywidualizm) i dowodził oddziałem wykonującym wyroki śmierci konspiracyjnego sądownictwa. Jego działania w tym zakresie były skuteczne i brawurowe, jednocześnie jednak nie pozbawione trzeźwego osądu sytuacji (m. in. odmówił wykonania wyroku śmierci na niesłusznie skazanym pisarzu Józefie Mackiewiczu – istotnie po wojnie wyrok uchylono jako wydany bezzasadnie).

W PRL Sergiusz Piasecki był objęty zakazem publikacji, a wszystkie jego książki podlegały wycofaniu z bibliotek. Przyczyną był nieprzejednany stosunek do komunizmu, któremu dawał bezkompromisowy wyraz w swojej twórczości (np. w artykule Były poputczik Miłosz. 1951).

Zmarł na emigracji w Wielkiej Brytanii w 1964 r.

Po 1990 r. następuje pewien umiarkowany renesans popularności jego twórczości – Sergiusz Piasecki jest bowiem autorem niewygodnym historycznie i ideologicznie, jako że do bólu szczerym i to w sposób nieakceptowalny zarówno dla krzewicieli współczesnej poprawności politycznej, jak i zwolenników lukrowanej wersji historii Europy i Polski…


Ułaskawienie Sergiusza Piaseckiego. „Gazeta Lwowska”, s. 4, nr 170 z 31 lipca 1937.


INNE ROCZNICE WYDARZEŃ HISTORYCZNYCH W NAJBLIŻSZYM TYGODNIU

21 maja 1924 r. w Chicago został porwany i zamordowany 14-letni Bobby Franks. Mordercami okazali się studenci Nathan Leopold i Richard Loeb, działający z zamiarem popełnienia zbrodni doskonałej. Więcej…

22 maja 1939 r. w Berlinie Włochy i III Rzesza zawarły Pakt stalowy - układ polityczny i wojskowy wymierzony przeciw państwom zachodnim. Więcej…

23 maja 1934 r. na leśnej drodze w Bienville Parish w Luizjanie zginęli Bonnie Parker i Clyde Barrow, zastrzeleni w zasadzce przez egzekutorów prawa z Teksasu i Luizjany. Zdarzenie to poprzedził wielomiesięczny pościg za słynną parą w związku z ich napadami rabunkowymi,  morderstwami i porwaniami. Więcej…

24 maja 1626 r. Dyrektor Generalny Nowych Niderlandów Peter Minuit (1589-1638) kupił od Delawarów (Algonkinów) wyspę Manhattan. Więcej…

25 maja 1913 r. w Wiedniu popełnił samobójstwo pułkownik Alfred Redl (1864-1913), wysoki oficer austro-węgierskiego kontrwywiadu, zdemaskowany jako agent rosyjski o pseudonimie Opernball-13. Więcej…

26 maja 1868 r. w Londynie odbyła się ostatnia publiczna egzekucja w Wielkiej Brytanii. Więcej…

27 maja 1692 r. gubernator Massachusetts Sir William Phips (1651-1695) powołał sąd przysięgłych (Court of Oyer and Terminer) do osądzenia sprawy czarownic z Salem. Więcej…


WIĘCEJ WYDARZEŃ HISTORYCZNYCH W CIĄGU ROKU...