Tego dnia w 1960 roku



1 maja 1960 r. nad Swierdłowskiem na Uralu Sowieci zestrzelili samolot szpiegowski Lockheed U-2.  Maszynę pilotował kapitan Francis Gary Powers (1929-1977), wykonujący dla CIA zadanie fotograficznego rozpoznania powietrznego nad terytorium ZSRR (misja Grand Slam).

Kapitan Powers wystartował z amerykańskiej bazy w Peszawarze w Pakistanie, aby w przelocie nad terytorium ZSRR dokonać rozpoznania m. in. wyrzutni międzykontynentalnych rakiet balistycznych na kosmodromie w Bajkonurze oraz zakładów atomowych Czelabińsk-65, a następnie po wykonaniu zadania wylądować w Norwegii. Sowieci spodziewając się kolejnej już misji szpiegowskiej (wcześniej U-2 co najmniej kilkukrotnie uniknęły przechwycenia przez myśliwce MiG-19 i Su-9) postawili w stan gotowości obronę przeciwlotniczą, ale wobec wysokiego pułapu operacyjnego U-2 przechwycenie przez myśliwce po raz kolejny nie powiodło się. W tej sytuacji Sowieci użyli rakiet S-75, wprowadzonych do uzbrojenia w 1958 r. (w CIA mylnie uważano, że U-2 jest jest również poza zasięgiem sowieckich rakiet ziemia-powietrze). Wystrzelono prawdopodobnie salwę kilkunastu rakiet. Jedna z nich trafiła U-2 na wysokości około 19800 m, a kolejna zniszczyła dokonujący próby przechwycenia sowiecki myśliwiec MiG-19, którego pilot lejtnant Siergiej Safronow zginął (prawdopodobnie systemy identyfikacji IFF MiGów nie zostały przełączone na aktualne kody z powodu święta 1 maja).

OperationGrandSlam1960

Plan misji Grand Slam – trasa lotu Powersa z 1 maja 1960 r.

Źródło: The Central Intelligence Agency and Overhead Reconnaissance: The U-2 and OXCART Programs, 1954-1974, str. 186

Domena publiczna, via Wikimedia Commons

Francis Gary Powers katapultował się, ale na ziemi został schwytany.  W czasie przesłuchań przez KGB ujawnił charakter swojego lotu nad ZSRR (ponoć zgodnie z instrukcjami, które otrzymał na wypadek zestrzelenia). Skazano go za szpiegostwo na trzy lata więzienia i siedem lat ciężkich robót, jednak po odbyciu kary roku i dziewięciu miesięcy więzienia został wymieniony w 1962 r. za szpiega ZSRR Rudolfa Abla.

Konsekwencją incydentu U-2 był skandal międzynarodowy i dalszy wzrost napięcia w stosunkach ZSRR-USA.


The Central Intelligence Agency and Overhead Reconnaissance: The U-2 and OXCART Programs, 1954-1974 CIA, odtajniono 25.06.2013

INNE ROCZNICE W TYM MIESIĄCU...

2 sierpnia 1876 r. w Deadwood (Południowa Dakota) w trakcie gry w pokera zginął "Dziki Bill" Hickok, legendarny rewolwerowiec, szeryf i zawodowy hazardzista. Więcej…

W nocy z 3 na 4 sierpnia 1924 r. grupa kilkudziesięciu dywersantów sowieckich dokonała napadu na Stołpce, nadgraniczne miasto w ówczesnym województwie nowogródzkim II Rzeczpospolitej. Dywersanci zabili 7 policjantów i urzędnika starostwa, uwolnili z miejscowego więzienia komunistów, po czym dokonali rabunku sklepów i magazynów. Incydent ten stał się bezpośrednią przyczyną utworzeniu Korpusu Ochrony Pogranicza.

5 sierpnia 1735 r. nowojorski dziennikarz i wydawca opozycyjnego The New York Weekly Journal John Peter Zenger (1697-1746) został uniewinniony od zarzutu zniesławienia brytyjskiego gubernatora Williama Cosby’ego (1690–1736). Więcej…

6 sierpnia 1945 r. japońska Hiroszima stała się celem pierwszego w historii ataku z użyciem broni atomowej. Więcej…

W nocy 13/14 sierpnia 1944 r. w czasie akcji mającej na celu dostarczenie zaopatrzenia dla Powstania Warszawskiego utracono 8 samolotów oraz zginęło 49 lotników RAF i SAAF. Więcej…

26 sierpnia 1939 r. dywersanci niemieccy pod dowództwem oficera Abwehry porucznika Hansa-Albrechta Herznera, rekrutujący się spośród niemieckiej mniejszości narodowej na Śląsku Cieszyńskim, nieświadomi przesunięcia ataku na Polskę na 1 września dokonują napadu na stację kolejową w Mostach koło Jabłonkowa (obecnie Czechy) i próby przejęcia tunelu kolejowego pod Przełęczą Jabłonkowską (tzw. incydent jabłonkowski).