Tego dnia w 1960 roku



1 maja 1960 r. nad Swierdłowskiem (obecnie Jekaterynburg) na Uralu został zestrzelony samolot szpiegowski Lockheed U-2.  Maszynę pilotował kapitan Francis Gary Powers (1929-1977), wykonujący dla CIA i USAF zadanie fotograficznego rozpoznania powietrznego nad terytorium ZSRR (misja Grand Slam).

Kapitan Powers wystartował z amerykańskiej bazy w Peszawarze w Pakistanie, aby w przelocie nad terytorium ZSRR dokonać rozpoznania m. in. wyrzutni międzykontynentalnych rakiet balistycznych na kosmodromie w Bajkonurze oraz zakładów atomowych Czelabińsk-65, a następnie po wykonaniu zadania wylądować w Norwegii.

Sowieci spodziewając się kolejnej już misji szpiegowskiej (wcześniej U-2 co najmniej kilkukrotnie uniknęły przechwycenia przez myśliwce MiG-19 i Su-9) postawili w stan gotowości obronę przeciwlotniczą, ale wobec wysokiego pułapu operacyjnego U-2 przechwycenie przez myśliwce po raz kolejny nie powiodło się. W tej sytuacji Sowieci użyli rakiet S-75, wprowadzonych do uzbrojenia w 1958 r. (w CIA mylnie uważano, że U-2 jest jest również poza zasięgiem sowieckich rakiet ziemia-powietrze). Wystrzelono prawdopodobnie salwę kilkunastu rakiet. Jedna z nich trafiła U-2 na wysokości około 19800 m, a kolejna zniszczyła dokonujący próby przechwycenia sowiecki myśliwiec MiG-19, którego pilot lejtnant Siergiej Safronow zginął (przypuszczalnie systemy identyfikacji IFF MiGów nie zostały przełączone na aktualne kody z powodu święta 1 maja).

OperationGrandSlam1960

Plan misji Grand Slam – trasa lotu Powersa z 1 maja 1960 r.

Źródło: The Central Intelligence Agency and Overhead Reconnaissance: The U-2 and OXCART Programs, 1954-1974, str. 186

Domena publiczna, via Wikimedia Commons

Pilot opuścił spadający samolot, ale nie zdołał aktywować  systemu niszczącego fotograficzne wyposażenie szpiegowskie, które przetrwało uderzenie w ziemię. Tym samym oficjalna wersja amerykańska, że samolot NASA zboczył z kursu w trakcie wykonywania zadania meteorologicznego nad Turcją nie mogła zostać uznana za wiarygodną.

U-2 Spy Plane With Fictitious NASA Markings - GPN-2000-000112

Samolot U-2 z fikcyjnymi oznaczeniami NASA – co miało uwiarygodnić amerykańską wersje o przypadkowym naruszeniu przestrzeni powietrznej ZSRR przez samolot wykonujący zadanie meteo. Baza USAF w Edwards, 6 maja 1960 r.

NASA. 06.05.1960.

Domena publiczna, via Wikimedia Commons

Francis Gary Powers po wylądowaniu na spadochronie został szybko schwytany i trafił na Łubiankę. W czasie długich przesłuchań przez KGB ujawnił charakter swojego lotu nad ZSRR (ponoć zgodnie z instrukcjami, które otrzymał na wypadek zestrzelenia). Skazano go za szpiegostwo na trzy lata więzienia i siedem lat ciężkich robót, jednak po odbyciu kary roku i dziewięciu miesięcy więzienia został wymieniony w 1962 r. za szpiega ZSRR Rudolfa Abla.

Konsekwencją incydentu U-2 był skandal międzynarodowy i dalszy wzrost napięcia w stosunkach ZSRR-USA.

AKTUALIZACJA 05.05.2021 © ŁUKASZ SOBANIAK


The Central Intelligence Agency and Overhead Reconnaissance: The U-2 and OXCART Programs, 1954-1974 CIA, odtajniono 25.06.2013

INNE ROCZNICE WYDARZEŃ HISTORYCZNYCH W NAJBLIŻSZYM TYGODNIU

30 września 1938 r. na konferencji w Monachium podpisano porozumienie dotyczące aneksji części terytoriów Czechosłowacji do III Rzeszy (układ monachijski). Więcej…

1 października 1908 r. rozpoczęto sprzedaż Forda Model T. Ogółem w latach 1908-1927 wyprodukowano około 15 milionów sztuk. Więcej…

2 października 1938 r. wojska polskie wkroczyły na Zaolzie. Wcześniej Czechosłowacja w odpowiedzi na polskie ultimatum wyraziła zgodę na przekazania Polsce spornego terytorium. Więcej…

3 października 1944 r. w Ożarowie Mazowieckim około godziny 2 w nocy podpisano układ o zaprzestaniu działań wojennych w Warszawie, będący aktem kapitulacji Powstania Warszawskiego. Więcej…

3 października 1993 r. w Mogadiszu żołnierze amerykańscy wspierający misję ONZ rozpoczęli operację przeciwko bojownikom przywódcy klanowego Mohameda Farraha Aidida, jedną z najważniejszych operacji miejskich podczas wojny domowej w Somalii.

4 października 1883 r. z Paryża w swój pierwszy kurs do Konstantynopola wyruszył legendarny Orient Express. Więcej…

4 października 1957 r. ZSRR wyniósł na orbitę pierwszego sztucznego satelitę Ziemi – Sputnika 1. Satelita krążył wokół Ziemi 92 doby - do 4 stycznia 1958 r., kiedy wszedł w gęste warstwy atmosfery i spłonął. Wyniesienie Sputnika rozpoczęło wyścig pomiędzy ZSRR a USA o dominację w kosmosie.

5 października 1716 r. w bitwie pod Kowalewem armia saska króla Augusta II Mocnego pokonała wojska konfederacji tarnogrodzkiej. W czasie bitwy doszło do ostatniej w historii szarży husarii, która została powstrzymana ogniem broni palnej.

6 października 1973 r. na półwyspie Synaj oraz Wzgórzach Golan Egipt i Syria (wspierane przez siły ekspedycyjne innych państw arabskich) rozpoczęły działania wojenne przeciwko Izraelowi (wojna Jom Kippur). Więcej…

WIĘCEJ WYDARZEŃ HISTORYCZNYCH W CIĄGU ROKU...