Tego dnia w 1939 roku

1 września 1939 r. o godzinie 4.48 niemiecki pancernik „Schleswig-Holstein” otworzył ogień w kierunku polskiej Wojskowej Składnicy Tranzytowej na Westerplatte, co wbrew faktom historycznym zostało powszechnie uznane za rozpoczęcie działań wojennych II wojny światowej.

Schleswig-Holstein podczas ostrzału Westerplatte

„Schleswig-Holstein” w porcie gdańskim podczas ostrzału Westerplatte. 1 września 1939 r.

Autor nieznany. Źródło: Instytut Pamięci Narodowej.

Domena publiczna, via Wikimedia Commons

Bliższa analiza dokumentów historycznych wskazuje wyraźnie, że otwarcie ognia z „Schleswiga-Holsteina” poprzedził szereg działań zbrojnych mających miejsce po północy z 31 sierpnia na 1 września 1939 r. Przykładowo już o godzinie 1 w nocy rozpoczęto atak na posterunek polskiej straży granicznej w Jeziorkach koło Piły, a w okolicach Rybnika Wehrmacht przekroczył granicę przed 2 w nocy. Około 4.15-4.25 nastąpił atak na stację PKP w Szymankowie, a o 4.35 Luftwaffe zaatakowała okolice mostów w Tczewie (według niemieckich dokumentów o 4.40). Do niedawna sporna pozostawała dokładna godzina rozpoczęcia nalotu na Wieluń (4.40 czy 5.40 według ustaleń IPN, wersję tę potwierdzałyby także dokumenty niemieckie), przyczyną nieporozumienia stało się błędne przyjęcie, że Polska w 1939 r.  miała godzinną różnicę czasową w stosunku do Niemiec.

Niezależnie od powyższego przypomnieć można o niemieckim „wypadku przy pracy”, jakim był incydent jabłonkowski z 26 sierpnia 1939 r. (datę inwazji wyznaczoną na ten dzień przełożono, jednak wiadomość o tym nie dotarła na czas do wszystkich oddziałów w terenie i niektóre przystąpiły do zaplanowanych działań).

Oprócz regularnych działań wojennych otwartą agresję poprzedziły akty dywersji i terroru (np. zamach bombowy na dworcu PKP w Tarnowie 28.08.1939), prowokacje (np. napad na radiostację w Gliwicach 31.08.1939) oraz liczne incydenty graniczne i naruszenia polskiej przestrzeni powietrznej przez Luftwaffe.

AKTUALIZACJA 24.09.2021 © ŁUKASZ SOBANIAK

1 września 1939 r., punktualnie o godz..? Kaja Drąg, Adam Żeberkiewicz. Główny Urząd Miar.

Polacy Zgubieni w Czasie. Michał Tomasz Wójcicki. Rzeczpospolita, Warszawa 27-28.10.2018, s. 30-31.

WIELUŃ, 1 WRZEŚNIA 1939. fragment tekstu dr. Grzegorza Bębnika – Tylko u nas – Pamięć.pl – portal edukacyjny IPN.

INNE ROCZNICE WYDARZEŃ HISTORYCZNYCH NA ŚWIECIE W NAJBLIŻSZYCH DNIACH:

12 lipca 1906 r. ostatecznie uniewinniono kapitana francuskiego sztabu generalnego Alfreda Dreyfusa, 12 lat wcześniej niesłusznie skazanego na karę dożywotniego pozbawienia wolności za szpiegostwo na rzecz Niemiec, co zakończyło aferę znaną jako sprawa Dreyfusa.

13 lipca 1923 r. na wzgórzu w pobliżu Los Angeles odsłonięto napis HOLLYWOODLAND, który po skróceniu do HOLLYWOOD w 1949 r. stał się nie tylko nieodłącznym elementem krajobrazu, ale także jednym z najbardziej rozpoznawalnych na świecie symboli, ikoną popkultury i przedmiotem licznych nawiązań, żartów i memów. Więcej…

14 lipca 1789 r. zrewoltowany tłum wdarł się do paryskiej Bastylii, uznanej za znienawidzony symbol francuskiej monarchii absolutnej. Więcej…

16 lipca 1945 r. na poligonie w Nowym Meksyku (obecnie White Sands Missile Range) pod kryptonimem Trinity dokonano pierwszego naziemnego testu broni atomowej. Próbna eksplozja o sile około 20 kiloton była ukoronowaniem tajnego rządowego programu badawczego USA znanego później jako Projekt Manhattan.

17 lipca 1936 r. przewrotem wojskowym w Maroku rozpoczęła się hiszpańska wojna domowa (1936–1939), której skutki i charakter szybko wykroczyły poza konflikt wewnętrzny pomiędzy rządem Republiki Hiszpańskiej a prawicową opozycją. Obie strony konfliktu były wspierane przez wrogie sobie siły zewnętrzne, które wykorzystały sposobność do przetestowania nowych rodzajów broni i doktryn wojennych w warunkach bojowych, w związku z czym hiszpańska wojna domowa uważana bywa za preludium II wojny światowej.

18 lipca 64 r. wybuchł wielki pożar Rzymu (Magnum Incendium Romae). Tezę o celowym podpaleniu miasta przez Nerona współcześnie historycy w większości odrzucają.

INNE ROCZNICE WYDARZEŃ HISTORYCZNYCH W POLSCE W NAJBLIŻSZYCH TYGODNIACH:

15 lipca 1410 r. pod Grunwaldem doszło do jednej z największych bitew średniowiecznej Europy (łącznie po obu stronach walczyło około 50.000 ludzi). Połączone siły polsko-litewskie pokonały armię zakonu krzyżackiego, wspieraną przez rycerstwo zachodnioeuropejskie.

18 lipca 1923 r. otwarto Cywilną Stację Lotniczą Kraków. W ten sposób na rozbudowanym lotnisku Rakowice-Czyżyny (dotąd wyłącznie wojskowym) powstało drugie co do wielkości lotnisko w Polsce. W roku 1963 w związku z rozbudową miasta zostało ono zlikwidowane, a jego funkcję komunikacyjną przejęło lotnisko Kraków-Balice. Aktualnie część infrastruktury (w tym niektóre hangary) byłego lotniska Rakowice-Czyżyny zajmuje Muzeum Lotnictwa Polskiego.

21 lipca 1955 r. w Warszawie został podpisany protokół przekazania rządowi polskiemu przez rząd ZSRR ukończonego gmachu Pałacu Kultury i Nauki. Pomysłodawcą budowy był Józef Stalin, a sama inwestycja stanowiła "dar narodu radzieckiego dla narodu polskiego". Był to ten sam szczególny rodzaj niechcianego prezentu, który wcześniej na przełomie XIX i XX w. carska Rosja sprawiła Warszawie w postaci soboru Aleksandra Newskiego, a którego niewdzięczna Polska pozbyła się w 1925 r.

WIĘCEJ WYDARZEŃ HISTORYCZNYCH W CIĄGU ROKU...