Tego dnia w 1939 roku



1 września 1939 r. o godzinie 4.48 niemiecki pancernik „Schleswig-Holstein” otworzył ogień w kierunku polskiej Wojskowej Składnicy Tranzytowej na Westerplatte, symbolicznie rozpoczynając tym samym działania wojenne II wojny światowej.

Schleswig-Holstein podczas ostrzału Westerplatte

„Schleswig-Holstein” w porcie gdańskim podczas ostrzału Westerplatte. 1 września 1939 r.

Autor nieznany. Źródło: Instytut Pamięci Narodowej.

Domena publiczna, via Wikimedia Commons

Bliższa analiza dokumentów historycznych wskazuje wyraźnie, że otwarcie ognia z „Schleswiga-Holsteina” poprzedził szereg działań zbrojnych mających miejsce po północy z 31 sierpnia na 1 września 1939 r. Przykładowo już o godzinie 1 w nocy rozpoczęto atak na posterunek polskiej straży granicznej w Jeziorkach koło Piły, a w okolicach Rybnika Wehrmacht przekroczył granicę przed 2 w nocy. Około 4.15-4.25 nastąpił atak na stację PKP w Szymankowie, a o 4.35 Luftwaffe zaatakowała okolice mostów w Tczewie (według niemieckich dokumentów o 4.40). Do niedawna sporna pozostawała dokładna godzina rozpoczęcia nalotu na Wieluń (4.40 czy 5.40 według ustaleń IPN, wersję tę potwierdzałyby także dokumenty niemieckie), przyczyną nieporozumienia stało się błędne przyjęcie, że Polska w 1939 r.  miała godzinną różnicę czasową w stosunku do Niemiec.

Niezależnie od powyższego przypomnieć można o niemieckim „wypadku przy pracy”, jakim był incydent jabłonkowski z 26 sierpnia 1939 r. (datę inwazji wyznaczoną na ten dzień przełożono, jednak wiadomość o tym nie dotarła na czas do wszystkich oddziałów w terenie i niektóre przystąpiły do zaplanowanych działań).

Oprócz regularnych działań wojennych otwartą agresję poprzedziły akty dywersji i terroru (np. zamach bombowy na dworcu PKP w Tarnowie 28.08.1939), prowokacje (np. napad na radiostację w Gliwicach 31.08.1939) oraz liczne incydenty graniczne i naruszenia polskiej przestrzeni powietrznej przez Luftwaffe.


1 września 1939 r., punktualnie o godz..? Kaja Drąg, Adam Żeberkiewicz. Główny Urząd Miar.

Polacy Zgubieni w Czasie. Michał Tomasz Wójcicki. Rzeczpospolita, Warszawa 27-28.10.2018, s. 30-31.

WIELUŃ, 1 WRZEŚNIA 1939. fragment tekstu dr. Grzegorza Bębnika – Tylko u nas – Pamięć.pl – portal edukacyjny IPN.

INNE WYDARZENIA HISTORYCZNE MIESIĄCA...

1 października 1908 r. rozpoczęto sprzedaż Forda Model T. Ogółem w latach 1908-1927 wyprodukowano około 15 milionów sztuk. Więcej…

2 października 1938 r. wojska polskie wkroczyły na Zaolzie. Wcześniej Czechosłowacja w odpowiedzi na polskie ultimatum wyraziła zgodę na przekazania Polsce spornego terytorium. Więcej…

3 października 1944 r. w Ożarowie Mazowieckim około godziny 2 w nocy podpisano układ o zaprzestaniu działań wojennych w Warszawie, będący aktem kapitulacji Powstania Warszawskiego. Więcej…

3 października 1993 r. w Mogadiszu żołnierze amerykańscy wspierający misję ONZ rozpoczęli operację przeciwko bojownikom przywódcy klanowego Mohameda Farraha Aidida, jedną z najważniejszych operacji miejskich podczas wojny domowej w Somalii.

4 października 1883 r. z Paryża w swój pierwszy kurs do Konstantynopola wyruszył legendarny Orient Express. Więcej…

4 października 1957 r. ZSRR wyniósł na orbitę pierwszego sztucznego satelitę Ziemi – Sputnika 1. Satelita krążył wokół Ziemi 92 doby - do 4 stycznia 1958 r., kiedy wszedł w gęste warstwy atmosfery i spłonął. Wyniesienie Sputnika rozpoczęło wyścig pomiędzy ZSRR a USA o dominację w kosmosie.

5 października 1716 r. w bitwie pod Kowalewem armia saska króla Augusta II Mocnego pokonała wojska konfederacji tarnogrodzkiej. W czasie bitwy doszło do ostatniej w historii szarży husarii, która została powstrzymana ogniem broni palnej.

6 października 1973 r. na półwyspie Synaj oraz Wzgórzach Golan Egipt i Syria (wspierane przez siły ekspedycyjne innych państw arabskich) rozpoczęły działania wojenne przeciwko Izraelowi (wojna Jom Kippur). Więcej…

7 października 1949 r. z sowieckiej strefy okupacyjnej utworzono Niemiecką Republikę Demokratyczną (Deutsche Demokratische Republik) - istniejące do 1990 r. państwo niemieckie będące częścią bloku wschodniego.

8 października 1967 r. w Boliwii argentyński rewolucjonista Ernesto Che Guevara (1928-1968) został ujęty z bronią w ręku w trakcie prowadzonej przez niego wojny partyzanckiej mającej na celu eksport rewolucji na obszar Ameryki Południowej. Następnego dnia Che został rozstrzelany.

9 października 1967 r. w La Higuera (Boliwia) został zastrzelony kontrowersyjny argentyński rewolucjonista Ernesto Che Guevara (1928-1968), dzień wcześniej ujęty z bronią w ręku przez armię boliwijską. Więcej…

10 października 1889 r. w Nowym Jorku rozpoczęto budowę pierwszego nowojorskiego drapacza chmur New York World Building (znanego też jako Pulitzer Building). Budynek ten już nie istnieje, zburzono go w 1955 r. w związku z przeprojektowaniem wjazdu na Most Brookliński.

11 października 1969 r. w Arundel w Kanadzie zmarł generał Kazimierz Sosnkowski (1885-1969), jeden z najwybitniejszych polskich dowódców wojskowych.

12 października 1984 r. w Brighton IRA dokonała bezskutecznego zamachu na premier Margaret Thatcher. Więcej…

13 października 1792 r. w Waszyngtonie rozpoczęto budowę Białego Domu.

14 października 1066 r. Wilhelm Zdobywca zwyciężył w bitwie pod Hastings. Zwycięstwo otwiera drogę do normandzkiego podboju, który ma wielowiekowy wpływ na historię Anglii.

16 października 1793 r. w Paryżu ścięto na gilotynie Marię Antoninę, byłą królową Francji i Nawarry. Oskarżona o zdradę stanu, została skazana na śmierć wyrokiem Trybunału Rewolucyjnego.

17 października 1777 r. pod Saratogą armia brytyjska dowodzona przez generała Johna Burgoyne'a skapitulowała przed wojskami amerykańskimi pod dowództwem generała Horatio Gatesa. Więcej…

18 października 1941 r. w Tokio japoński kontrwywiad aresztował agenta sowieckiego wywiadu wojskowego GRU o kryptonimie Ramsay Richarda Sorge (1895-1944), uznawanego za jednego z najbardziej skutecznych szpiegów. Więcej…

19 października 1781 r. pod Yorktown brytyjski generał Charles Cornwallis skapitulował przed generałem Jerzym Waszyngtonem, co praktycznie zakończyło wojnę o o niepodległość Stanów Zjednoczonych.

20 października 1952 r. Sąd Najwyższy utrzymał wyrok orzeczony wobec generała Augusta Emila Fieldorfa "Nila" przez Sąd Wojewódzki w Warszawie. Orzeczoną karę śmierci wykonano 24 lutego 1953 r. w więzieniu mokotowskim.

WIĘCEJ WYDARZEŃ HISTORYCZNYCH W CIĄGU ROKU...