Tego dnia w 1938 roku



2 października 1938 r. wojska polskie wkroczyły na Zaolzie. Wcześniej Czechosłowacja w odpowiedzi na polskie ultimatum wyraziła zgodę na przekazania Polsce spornego terytorium.

Ilustrowany Kuryer Codzienny 3 X 1938

Pierwsza strona Ilustrowanego Kuryera Codziennego.

3.10.1938 r.

Domena publiczna, via Wikimedia Commons

Ocena tego wydarzenia jest do dziś kontrowersyjna. Z pewnością zgoda Czechosłowacji na przekazanie Polsce Zaolzia była wymuszona rozpaczliwą dla niej sytuacją po konferencji monachijskiej. Trzeba jednak też pamiętać, w jaki sposób sama Czechosłowacja uzyskała Zaolzie w 1920 r. Było to również nic innego jak wykorzystanie ciężkiego położenia Polski w czasie wojny polsko-bolszewickiej. Ze względu na pogarszającą się sytuację militarną rząd polski zrezygnował z Zaolzia pod warunkiem przepuszczania przez Czechosłowację transportów z bronią dla Wojska Polskiego. Tymczasem Czesi Zaolzie zajęli, zaś transporty broni nadal blokowali, nie mówiąc już o zablokowaniu znacznej węgierskiej pomocy wojskowej w krytycznej dla Polski sytuacji militarnej. Dla oceny całej sytuacji istotny jest także fakt represyjnej polityki władz Czechosłowacji wobec większości polskiej na Zaolziu w latach 1920-1938. Biorąc to wszystko pod uwagę polskie czynniki rządowe uznały, że należy Zaolzie zająć uprzedzając działania Niemców w tym zakresie.

Ilustrowany Kuryer Codzienny 5 X 1938

Pierwsza strona Ilustrowanego Kuryera Codziennego.

5.10.1938 r.

Domena publiczna, via Wikimedia Commons

Niemniej jednak zajęcie Zaolzia miało fatalne dla Polski skutki wizerunkowe, a z perspektywy czasu okazało się poważnym błędem dyplomatycznym. Polska została uznana przez polityków zachodnich (Churchill, Daladier) niemal za wspólnika III Rzeszy w rozbiorze Czechosłowacji, pomimo że polskie ultimatum w sprawie Zaolzia było tylko dość oczywistym następstwem wymuszonych na Czechosłowacji cesji terytorialnych zaakceptowanych przez państwa zachodnie na konferencji w Monachium. Związek Sowiecki zareagował jeszcze ostrzej, oferując Czechosłowacji pomoc wojskową i grożąc Polsce zerwaniem paktu o nieagresji. Ponadto z czasem dla dyplomacji rosyjskiej polska aneksja stała się wygodnym kontrargumentem usprawiedliwiającym współpracę niemiecko-sowiecką przeciwko Polsce przed 1941 r.

To wszystko jednak przyniosła przyszłość. W 1938 r. na fali ogólnego entuzjazmu w Polsce nikt nie zwrócił uwagi na gorzki komentarz czechosłowackiego generała przekazującego Zaolzie wojskom polskim, który przewidywał, że niebawem Polacy będą przekazywać sporne terytorium Niemcom…

AKTUALIZACJA 19.08.2021 © ŁUKASZ SOBANIAK


Zmiana granicy Polski z Czecho-Słowacją 1938. Mapa Wojskowego Instytutu Geograficznego. 1938.

Dalekie Zaolzie. Polityka. 3 października 2009.

INNE ROCZNICE WYDARZEŃ HISTORYCZNYCH W NAJBLIŻSZYCH DNIACH:

29 stycznia 1856 r. po zakończeniu wojny krymskiej ustanowiono Krzyż Wiktorii, najwyższe odznaczenie wojenne Imperium brytyjskiego. Nadawane jest wojskowym Wielkiej Brytanii i Wspólnoty Brytyjskiej lub osobom cywilnym pozostającym pod władzą wojskową za „przykładną odwagę, szczególny akt poświęcenia lub wyjątkowe oddanie obowiązkom w obliczu nieprzyjaciela”.

30 stycznia 1649 r. w Londynie został ścięty król Anglii Karol I Stuart (1600-1649), uznany w procesie przed Kadłubowym Parlamentem za „zdrajcę, tyrana, mordercę i wroga wszystkich uczciwych ludzi”. Więcej…

31 stycznia 1923 r. na stokach Cytadeli Warszawskiej został rozstrzelany Eligiusz Niewiadomski, zabójca pierwszego prezydenta Rzeczpospolitej Gabriela Narutowicza. Więcej…

1 lutego 1944 r. w Alejach Ujazdowskich w Warszawie członkowie oddziału specjalnego Kedywu Komendy Głównej Armii Krajowej „Pegaz” dokonali skutecznego zamachu na dowódcę SS i Policji SS-Brigadeführera Franza Kutscherę, odpowiedzialnego za wzmożenie okupacyjnego terroru w dystrykcie warszawskim Generalnego Gubernatorstwa na przełomie lat 1943-1944.

2 lutego 1965 r. Sąd Wojewódzki w Warszawie ogłosił wyrok w tzw. aferze mięsnej - orzeczono jedną karę śmierci (wykonaną 19 marca 1965 r.), cztery kary dożywotniego pozbawienia wolności oraz kary od 9 do 12 lat pozbawienia wolności. Więcej…

4 lutego 1861 r. w Montgomery (Alabama) przedstawiciele sześciu południowych stanów USA które dokonały secesji z Unii proklamowali powołanie Skonfederowanych Stanów Ameryki (Confederate States of America - CSA). Więcej…

WIĘCEJ WYDARZEŃ HISTORYCZNYCH W CIĄGU ROKU...