Tego dnia w 1979 roku



4 listopada 1979 r. w Teheranie kilkuset irańskich studentów wtargnęło do ambasady USA, biorąc ponad 60 zakładników spośród przebywających tam członków personelu dyplomatycznego i obywateli amerykańskich (Iran hostage crisis).

Iran hostage crisis - Iraninan students comes up U.S. embassy in Tehran

4 listopada 1979 r. Irańscy studenci wdzierają się na teren ambasady USA.

Autor nieznany.

Domena publiczna, via Wikimedia Commons

Jakkolwiek nie ma dowodów, że wystąpienie studentów było bezpośrednio inspirowane politycznie, po zajęciu ambasady i wzięciu zakładników ich działania poparły niemal wszystkie siły polityczne w Iranie poza liberałami. Czynnikiem jednoczącym była oczywiście historycznie uwarunkowana nienawiść do Ameryki.

Oczywiste złamanie prawa międzynarodowego potępił tylko premier Iranu Mehdi Bazargan (1907-1995), który wezwał do natychmiastowego uwolnienia zakładników. Ponieważ jednak jego stanowisko nie znalazło jakiekolwiek poparcia dwa dni później podał się do dymisji.

Zwolnienie zakładników uzależniono od wydania obalonego szacha Mohammada Rezy Pahlawiego (który po wygnaniu udał się początkowo do USA), zwrotu jego majątku Iranowi oraz przeprosin rządu USA za ingerencje w sprawy wewnętrzne Iranu.

Po nieudanej próbie odbicia zakładników w kwietniu 1980 r. (klęska operacji Delta Force Eagle Claw) Irańczycy jeszcze bardziej zradykalizowali postawę. Część zakładników wywieziono z ambasady, aby utrudnić ewentualne kolejne próby ich odbicia.

Dopiero groźba nałożenia kolejnych sankcji USA, śmierć szacha (lipiec 1980 r.) oraz rosnące straty wizerunkowe w warunkach toczącej się wojny z Irakiem doprowadziły do zwolnienia zakładników 20 stycznia 1981 r.

Iran hostages return

Zwolnieni przez Iran zakładnicy wracają do USA. Baza USAF w Andrews, Maryland. 27 stycznia 1981 r.

Don Koralewski

Domena publiczna, via Wikimedia Commons

Chociaż sprawa wzięcia zakładników w ambasadzie USA skonsolidowała Irańczyków wydaje się, że wydarzenia  lat 1979-1981 nie przyniosły korzyści Iranowi. Porozumienie w sprawie uwolnienia zakładników nie uwzględniało pierwotnych żądań irańskich (wynegocjowano tylko realizację dostaw wojskowych opłaconych jeszcze za czasów szacha), a dodatkowym kosztem była utrata międzynarodowego poparcia w wojnie z Irakiem.

Sprawa zapoczątkowała też długotrwały kryzys w stosunkach irańsko-amerykańskich. Oba kraje zerwały bezpośrednie stosunki dyplomatyczne, a ich interesy są reprezentowane przez sekcje amerykańskie w ambasadach Pakistanu i Szwajcarii.

Rząd w Teheranie w rocznicę wydarzeń organizuje eventy z paleniem flagi amerykańskiej i okrzykami „Śmierć Ameryce!”. Ostatnio jednak Irańczycy ponoć osłabli w zapałach w czasie tych „spontanicznych” demonstracji…

Łukasz Sobaniak
aktualizacja: 02.11.2021


INNE ROCZNICE WYDARZEŃ HISTORYCZNYCH W NAJBLIŻSZYM TYGODNIU

21 maja 1924 r. w Chicago został porwany i zamordowany 14-letni Bobby Franks. Mordercami okazali się studenci Nathan Leopold i Richard Loeb, działający z zamiarem popełnienia zbrodni doskonałej. Więcej…

22 maja 1939 r. w Berlinie Włochy i III Rzesza zawarły Pakt stalowy - układ polityczny i wojskowy wymierzony przeciw państwom zachodnim. Więcej…

23 maja 1934 r. na leśnej drodze w Bienville Parish w Luizjanie zginęli Bonnie Parker i Clyde Barrow, zastrzeleni w zasadzce przez egzekutorów prawa z Teksasu i Luizjany. Zdarzenie to poprzedził wielomiesięczny pościg za słynną parą w związku z ich napadami rabunkowymi,  morderstwami i porwaniami. Więcej…

24 maja 1626 r. Dyrektor Generalny Nowych Niderlandów Peter Minuit (1589-1638) kupił od Delawarów (Algonkinów) wyspę Manhattan. Więcej…

25 maja 1913 r. w Wiedniu popełnił samobójstwo pułkownik Alfred Redl (1864-1913), wysoki oficer austro-węgierskiego kontrwywiadu, zdemaskowany jako agent rosyjski o pseudonimie Opernball-13. Więcej…

26 maja 1868 r. w Londynie odbyła się ostatnia publiczna egzekucja w Wielkiej Brytanii. Więcej…

27 maja 1692 r. gubernator Massachusetts Sir William Phips (1651-1695) powołał sąd przysięgłych (Court of Oyer and Terminer) do osądzenia sprawy czarownic z Salem. Więcej…


WIĘCEJ WYDARZEŃ HISTORYCZNYCH W CIĄGU ROKU...