Tego dnia w 1433 roku
9 stycznia 1433 r. – król Władysław Jagiełło potwierdza w Krakowie przywilej jedlneński (1430 r.).
Przywilej ten jest zbliżony do angielskiej Magna Charta Libertatum (The Great Charter) z 1215 r. króla Jana bez Ziemi (szlachta angielska nie utrzymała jednak tego przywileju, co zmienił dopiero Habeas Corpus Act z 1679 r.) – w szczególności gwarantował szlachcie (a właściwie posiadaczom ziemskim) prawo nietykalności osobistej i niemożność uwięzienia bez wyroku sądowego (zasada Neminem captivabimus nisi iure victum).
Niestety konstytucją sejmową z 1496 r. mieszczaństwu i plebsowi zabroniono posiadania nieruchomości, a tym samym pośrednio wyjęto te stany spod działania przywileju.
Wkrótce przywilej został rozszerzony na szlachtę litewską (1447), a na mocy ustawy Miasta nasze królewskie wolne w państwach Rzeczypospolitej (1791) objęto nim mieszczan z miast królewskich posiadających majątek nieruchomy.
Następnie przyrzekamy i zaręczamy, iż żadnego ziemianina posiadacza własności gruntowej, nie będziemy za jakieś wykroczenia lub winę więzić, ani nie wydamy nakazu uwięzienia i nie będziemy go wcale karać, jeśli w sądzie w sposób rozumny nie udowodni się jemu winy i jeśli sędziowie tej krainy, w której ten ziemianin mieszka, nie wydadzą go w ręce nasze lub naszych starostów. Wyjątek jednak stanowić będzie człowiek, którego przyłapałoby na kradzieży lub na jakimś publicznym przestępstwie, jak np. na podpaleniu, rozmyślnym zabójstwie, porywaniu panien i niewiast, pustoszeniu i rabowaniu wsi, podobnie tacy, którzy nie chcieliby złożyć należnej kaucji, stosownie do wielkości wykroczenia lub winy. Nikomu zaś nie będziemy zabierać dóbr i posiadłości, chyba że uprawnieni sędziowie lub nasi baronowie przedstawią go nam jako sądownie skazanego.
Tłumaczenie z łaciny za The Legal Path of Polish Freedom
Przywilej jedlneński (Neminem captivabimus) – polskie prawo do wolności. Maciej Adam Pieńkowski. HistMag 09.07.2014.
Przywilej jedlneńsko-krakowski. The Legal Path of Polish Freedom. 2017.
INNE ROCZNICE WYDARZEŃ HISTORYCZNYCH NA ŚWIECIE W NAJBLIŻSZYCH DNIACH:
9 marca 1862 r. w trakcie bitwy w zatoce Hampton Roads (wojna secesyjna) dochodzi do pierwszego w historii starcia okrętów pancernych: CSS "Virginia" przeciwko USS "Monitor". Więcej… |
10 marca 1793 r. wybuchło w Wandei powstanie rojalistyczne. Obłąkańcza polityka religijna władz rewolucyjnej Francji (której wytworem wkrótce stał się kult Istoty Najwyższej - l'Être suprême), zgilotynowanie Ludwika XVI i ostatecznie dekret Konwentu o poborze rekruta doprowadziły do krwawego kontrrewolucyjnego zrywu. Więcej… |
11 marca 1941 r. Kongres USA uchwalił Lend Lease Act (“An Act to Promote the Defense of the United States”). Więcej… |
12 marca 1999 r. Polska, Czechy i Węgry przystąpiły do NATO. Więcej… |
13 marca 1943 r. w Smoleńsku generał Henning von Tresckow (1901-1944) podejmuje jedną z wielu nieudanych prób zamachu na Adolfa Hitlera. Więcej… |
15 marca 44 r. p.n.e. w Rzymie w dniu idów marcowych spiskowcy pod przywództwem Gajusza Kasjusza i Marka Brutusa zasztyletowali Juliusza Cezara (ok. 100 p.n.e. - 44 p.n.e.), według legendy zadając mu 23 ciosy. Jednakowoż i żaden z bezpośrednich sprawców zamachu nie zmarł naturalną śmiercią. |
INNE ROCZNICE WYDARZEŃ HISTORYCZNYCH W POLSCE W NAJBLIŻSZYCH TYGODNIACH:
12 marca 1956 r. w Moskwie zmarł w niejasnych okolicznościach Bolesław Bierut (1892-1956) - działacz komunistyczny, przewodniczący Krajowej Rady Narodowej (1944), prezydent RP (1947–1952), I sekretarz KC PZPR i współpracownik NKWD. Śmierć Bolesława Bieruta przyśpieszyła proces destalinizacji Polski, a jej niejasne okoliczności budziły wątpliwości co do oficjalnych przyczyn zgonu (zator tętnicy płucnej poprzedzony zawałem) i spowodowały liczne złośliwe komentarze (wroga Polsce Ludowej propaganda szeptana sugerowała nawet udział towarzyszy radzieckich w zejściu ówcześnie niewygodnego politycznie towarzysza Bieruta)... |
14 marca 1980 r. o godzinie 11:15 na warszawskim Okęciu rozbił się wracający z Nowego Jorku samolot PLL LOT Ił-62 SP-LAA „Mikołaj Kopernik” (lot LO-007). Więcej… |
16 marca 1901 r. w Teatrze Miejskim w Krakowie (obecnie Teatr im. Juliusza Słowackiego w Krakowie) odbyła się premiera dramatu "Wesele" Stanisława Wyspiańskiego (1869-1907). |
18 marca 1921 r. w Rydze podpisano traktat pokojowy kończący wojnę polsko-bolszewicką (1919-1920). Więcej… |
28 marca 1947 r. w pobliżu Baligrodu w Bieszczadach w zasadzce zorganizowanej przez Ukraińską Powstańczą Armię w niewyjaśnionych do końca okolicznościach zginął Karol Świerczewski (1897-1947), generał pułkownik Armii Czerwonej i generał broni ludowego Wojska Polskiego - człowiek, który został uwieczniony przez samego Ernesta Hemingwaya w powieści Komu bije dzwon (1940), a nadto dokonał rzeczy imponującej - został odsunięty od dowodzenia w Armii Czerwonej z powodu alkoholizmu i niekompetencji (1941-1942). |
29 marca 1925 r. w pociągu pomiędzy Stołpcami a Kołosowem (nad ówczesną granicą polsko-sowiecką) policjant Józef Muraszko śmiertelnie ranił podczas konwojowania byłych oficerów Wojska Polskiego Antoniego Wieczorkiewicza i Walerego Bagińskiego, skazanych za działalność komunistyczną i przygotowanie zamachów bombowych, które miały miejsce w 1923 r. w Warszawie i Krakowie. Więcej… |
1 kwietnia 1901 r. w Lachowiczach koło Baranowicz (obecnie Białoruś) urodził się Sergiusz Piasecki (1901-1964) - polski pisarz i publicysta, oficer polskiego wywiadu i żołnierz Armii Krajowej. Więcej… |
3 kwietnia 1940 r. rozpoczęły się masowe egzekucje polskich oficerów z obozów w Kozielsku, Ostaszkowie i Starobielsku (zbrodnia katyńska). Ogółem rozstrzelano co najmniej 21.768 obywateli II Rzeczpospolitej. |
6 kwietnia 1901 r. we Lwowie urodził się Marian Hemar (1901-1972) - polski poeta, satyryk, komediopisarz, dramaturg, tłumacz, autor tekstów piosenek, twórca o ogromnym dorobku literackim. Więcej… |
