Tego dnia w 1937 roku



11 czerwca 1937 r. w Moskwie odbyło się tajne posiedzenie Kolegium Specjalnego Sądu Najwyższego ZSRR w sprawie najwyższych dowódców Armii Czerwonej – w tym marszałka Michaiła Tuchaczewskiego (1893-1937) – oskarżonych o szpiegostwo na rzecz Niemiec i udział w „antysowieckiej wojskowej organizacji trockistowskiej”. Tuchaczewski stał się kolejną ofiarą narastającej podejrzliwości Stalina wobec własnych towarzyszy.

Do uzyskania „niepodważalnych” dowodów winy posłużono się m. in. niemieckim wywiadem – podsuwając mu przez podwójnego agenta informacje o rzekomym antysowieckim spisku w Armii Czerwonej. Informacje te niemiecka Sicherheitsdienst jeszcze podkoloryzowała, widząc w tym możliwość osłabienia Armii Czerwonej poprzez eliminację jej kierownictwa (w tym osobiście Tuchaczewskiego, który już w 1935 r. trafnie przewidywał agresywne plany Niemiec). Tak spreparowane informacje trafiły w drodze kontrolowanego przecieku z powrotem do służb sowieckich.

Tukhachevsky

Michaił Tuchaczewski. 1935 r.
Domena publiczna,
via Wikimedia Commons

Jak wynikało z krótkiej oficjalnej informacji wszyscy oskarżeni przyznali się do winy. Nie mogło być inaczej, jako że śledztwo osobiście nadzorował szef NKWD, czyli Ludowy Komisarz Spraw Wewnętrznych ZSRR Nikołaj Jeżow, wybitny profesjonalista w swym fachu. Na zachowanym protokole przesłuchania Tuchaczewskiego zawierającym przyznanie się do zarzuconych czynów widoczne są plamy substancji pochodzenia organicznego, którą zidentyfikowano jako rozpryski krwi.

Sprawę Tuchaczewskiego i współoskarżonych procedowano na podstawie przepisów wyłączających udział obrony, możliwość wniesienia środków odwoławczych i nakazujących natychmiastową wykonalność wyroków śmierci.

Po kilkunastogodzinnym niejawnym procesie w nocy 11 czerwca 1937 r. o godz. 23.35 ogłoszono wyrok: wszyscy oskarżeni zostali zdegradowani i skazani na kary śmierci.

Wyroki wykonano na Łubiance w ciągu następnej doby. Marszałka Tuchaczewskiego zastrzelił ponoć osobiście kapitan NKWD Wasilij Błochin, znany później jako jeden z wykonawców zbrodni katyńskiej. Zwłoki rozstrzelanych wywieziono na podmoskiewski plac budowy, gdzie wrzucono je do wykopu i zalano wapnem.

Proces Tuchaczewskiego i jego współoskarżonych zapoczątkował tzw. Wielką Czystkę wśród oficerów Armii Czerwonej w latach 1937–1939. Aresztowano i rozstrzelano tysiące oficerów, co z pewnością przełożyło się na sposób dowodzenia po 22 czerwca 1941 r. i  sowieckie klęski w początkowym okresie wojny z III Rzeszą.

Wszyscy skazani w sprawie „antysowieckiej wojskowej organizacji trockistowskiej” zostali zrehabilitowani w 1957 r.

AKTUALIZACJA 11.06.2021 © ŁUKASZ SOBANIAK


Wyrok śmierci na ośmiu generałów sowieckich. „Gazeta Lwowska”, s. 1, Nr 130, 13 czerwca 1937.

Tuchaczewski: upadek zbrodniarza. Rzeczpospolita, 11.06.2012.

80 lat temu w Moskwie rozstrzelany został marszałek Tuchaczewski. Dzieje.Pl., 11.06.2017.

INNE ROCZNICE WYDARZEŃ HISTORYCZNYCH W NAJBLIŻSZYCH DNIACH:

25 lutego 1831 r. rozegrała się bitwa o Olszynkę Grochowską, uznawana za najbardziej krwawą bitwę powstania listopadowego. Więcej…

26 lutego 1815 r. Napoleon Bonaparte powraca z Elby. Rozpoczyna się "100 dni" Napoleona (a właściwie 112), trwające do ostatecznej klęski pod Waterloo (18.06.1815).

27 lutego 1934 r. w Berlinie w czasie wystawnego przyjęcia Gestapo aresztowało rotmistrza Jerzego Sosnowskiego (1896-1939?), oficera polskiego wywiadu znanego w Niemczech jako Georg von Nalecz-Sosnowski. Wraz  z Jerzym Sosnowskim w jego mieszkaniu aresztowani zostali wszyscy uczestnicy imprezy w liczbie kilkudziesięciu osób. Elita towarzyska Berlina w wieczorowych strojach wprost z przyjęcia została przewieziona dwoma ciężarówkami do głównej siedziby Gestapo przy Prinz-Albrecht-Straße 8, gdzie wszystkich poddano rewizji osobistej, przesłuchaniom, a następnie osadzono w celach.

28 lutego 1997 r. w Los Angeles miała miejsce strzelanina w North Hollywood, uznana za najdłuższą strzelaninę w historii amerykańskiej policji. Więcej…

1 marca 1954 r. na atolu Bikini w Wyspach Marshalla dokonano próbnej eksplozji termojądrowej o kryptonimie Castle Bravo. Eksplozja o sile 15 Mt spowodowała wielką katastrofę ekologiczną i liczne ofiary wśród mieszkańców pobliskich wysp.  Amerykański program nie mógł też pozostać bez godnej odpowiedzi ze strony ZSRR: sowiecka bomba AN602 zdetonowana w 1961 r. nad archipelagiem Nowej Ziemi miała masę własną 27 ton i eksplodowała z mocą 50 Mt. Mimo większej mocy sowiecka bomba była bardziej "ekologiczna" od amerykańskiej, choć skutki jej wybuchu były wykrywalne na Nowej Ziemi co najmniej do 2015 r.

2 marca 1972 r. z przylądka Canaveral na Florydzie wystartowała rakieta Atlas Centaur wynosząca sondę Pioneer 10, mającą służyć badaniu Jowisza i jego satelitów (przy pomocy zainstalowanych 11 instrumentów naukowych). Więcej…

WIĘCEJ WYDARZEŃ HISTORYCZNYCH W CIĄGU ROKU...