Tego dnia w 1937 roku

11 czerwca 1937 r. w Moskwie odbyło się tajne posiedzenie Kolegium Specjalnego Sądu Najwyższego ZSRR w sprawie najwyższych dowódców Armii Czerwonej – w tym marszałka Michaiła Tuchaczewskiego (1893-1937) – oskarżonych o szpiegostwo na rzecz Niemiec i udział w „antysowieckiej wojskowej organizacji trockistowskiej”. W ten sposób „Czerwony Napoleon” stał się kolejną ofiarą narastającej podejrzliwości Stalina wobec własnych towarzyszy.

Do uzyskania „niepodważalnych” dowodów winy posłużono się m. in. niemieckim wywiadem – podsuwając mu przez podwójnego agenta informacje o rzekomym antysowieckim spisku w Armii Czerwonej. Informacje te niemiecka Sicherheitsdienst jeszcze podkoloryzowała, widząc w tym możliwość osłabienia Armii Czerwonej poprzez eliminację jej kierownictwa (w tym osobiście Tuchaczewskiego, który już w 1935 r. trafnie przewidywał agresywne plany Niemiec). Tak spreparowane informacje trafiły w drodze kontrolowanego przecieku z powrotem do służb sowieckich.

Tukhachevsky

Michaił Tuchaczewski. 1935 r.
Domena publiczna,
via Wikimedia Commons

Jak wynikało z krótkiej oficjalnej informacji wszyscy oskarżeni przyznali się do winy. Nie mogło być inaczej, jako że śledztwo osobiście nadzorował szef NKWD, czyli Ludowy Komisarz Spraw Wewnętrznych ZSRR Nikołaj Jeżow, wybitny profesjonalista w swym fachu. Na zachowanym protokole przesłuchania Tuchaczewskiego zawierającym przyznanie się do zarzuconych czynów widoczne są plamy substancji pochodzenia organicznego, którą zidentyfikowano jako rozpryski krwi.

Sprawę Tuchaczewskiego i współoskarżonych procedowano na podstawie przepisów wyłączających udział obrony, możliwość wniesienia środków odwoławczych i nakazujących natychmiastową wykonalność wyroków śmierci.

Po kilkunastogodzinnym niejawnym procesie w nocy 11 czerwca 1937 r. o godz. 23.35 ogłoszono wyrok: wszyscy oskarżeni zostali zdegradowani i skazani na kary śmierci.

Wyroki wykonano na Łubiance w ciągu następnej doby. Marszałka Tuchaczewskiego zastrzelił ponoć osobiście kapitan NKWD Wasilij Błochin, znany później jako jeden z wykonawców zbrodni katyńskiej. Zwłoki rozstrzelanych wywieziono na podmoskiewski plac budowy, gdzie wrzucono je do wykopu i zalano wapnem.

Proces Tuchaczewskiego i jego współoskarżonych zapoczątkował tzw. Wielką Czystkę wśród oficerów Armii Czerwonej w latach 1937–1939. Aresztowano i rozstrzelano tysiące oficerów, co z pewnością przełożyło się na sposób dowodzenia po 22 czerwca 1941 r. i  sowieckie klęski w początkowym okresie wojny z III Rzeszą.

Wszyscy skazani w sprawie „antysowieckiej wojskowej organizacji trockistowskiej” zostali zrehabilitowani w 1957 r.

AKTUALIZACJA 11.06.2021 © ŁUKASZ SOBANIAK

Wyrok śmierci na ośmiu generałów sowieckich. „Gazeta Lwowska”, s. 1, Nr 130, 13 czerwca 1937.

Tuchaczewski: upadek zbrodniarza. Rzeczpospolita, 11.06.2012.

80 lat temu w Moskwie rozstrzelany został marszałek Tuchaczewski. Dzieje.Pl., 11.06.2017.

INNE ROCZNICE WYDARZEŃ HISTORYCZNYCH NA ŚWIECIE W NAJBLIŻSZYCH DNIACH:

12 lipca 1906 r. ostatecznie uniewinniono kapitana francuskiego sztabu generalnego Alfreda Dreyfusa, 12 lat wcześniej niesłusznie skazanego na karę dożywotniego pozbawienia wolności za szpiegostwo na rzecz Niemiec, co zakończyło aferę znaną jako sprawa Dreyfusa.

13 lipca 1923 r. na wzgórzu w pobliżu Los Angeles odsłonięto napis HOLLYWOODLAND, który po skróceniu do HOLLYWOOD w 1949 r. stał się nie tylko nieodłącznym elementem krajobrazu, ale także jednym z najbardziej rozpoznawalnych na świecie symboli, ikoną popkultury i przedmiotem licznych nawiązań, żartów i memów. Więcej…

14 lipca 1789 r. zrewoltowany tłum wdarł się do paryskiej Bastylii, uznanej za znienawidzony symbol francuskiej monarchii absolutnej. Więcej…

16 lipca 1945 r. na poligonie w Nowym Meksyku (obecnie White Sands Missile Range) pod kryptonimem Trinity dokonano pierwszego naziemnego testu broni atomowej. Próbna eksplozja o sile około 20 kiloton była ukoronowaniem tajnego rządowego programu badawczego USA znanego później jako Projekt Manhattan.

17 lipca 1936 r. przewrotem wojskowym w Maroku rozpoczęła się hiszpańska wojna domowa (1936–1939), której skutki i charakter szybko wykroczyły poza konflikt wewnętrzny pomiędzy rządem Republiki Hiszpańskiej a prawicową opozycją. Obie strony konfliktu były wspierane przez wrogie sobie siły zewnętrzne, które wykorzystały sposobność do przetestowania nowych rodzajów broni i doktryn wojennych w warunkach bojowych, w związku z czym hiszpańska wojna domowa uważana bywa za preludium II wojny światowej.

18 lipca 64 r. wybuchł wielki pożar Rzymu (Magnum Incendium Romae). Tezę o celowym podpaleniu miasta przez Nerona współcześnie historycy w większości odrzucają.

INNE ROCZNICE WYDARZEŃ HISTORYCZNYCH W POLSCE W NAJBLIŻSZYCH TYGODNIACH:

15 lipca 1410 r. pod Grunwaldem doszło do jednej z największych bitew średniowiecznej Europy (łącznie po obu stronach walczyło około 50.000 ludzi). Połączone siły polsko-litewskie pokonały armię zakonu krzyżackiego, wspieraną przez rycerstwo zachodnioeuropejskie.

18 lipca 1923 r. otwarto Cywilną Stację Lotniczą Kraków. W ten sposób na rozbudowanym lotnisku Rakowice-Czyżyny (dotąd wyłącznie wojskowym) powstało drugie co do wielkości lotnisko w Polsce. W roku 1963 w związku z rozbudową miasta zostało ono zlikwidowane, a jego funkcję komunikacyjną przejęło lotnisko Kraków-Balice. Aktualnie część infrastruktury (w tym niektóre hangary) byłego lotniska Rakowice-Czyżyny zajmuje Muzeum Lotnictwa Polskiego.

21 lipca 1955 r. w Warszawie został podpisany protokół przekazania rządowi polskiemu przez rząd ZSRR ukończonego gmachu Pałacu Kultury i Nauki. Pomysłodawcą budowy był Józef Stalin, a sama inwestycja stanowiła "dar narodu radzieckiego dla narodu polskiego". Był to ten sam szczególny rodzaj niechcianego prezentu, który wcześniej na przełomie XIX i XX w. carska Rosja sprawiła Warszawie w postaci soboru Aleksandra Newskiego, a którego niewdzięczna Polska pozbyła się w 1925 r.

WIĘCEJ WYDARZEŃ HISTORYCZNYCH W CIĄGU ROKU...