Tego dnia w 1943 roku



13 marca 1943 r. w Smoleńsku generał Henning von Tresckow (1901-1944) podejmuje jedną z wielu nieudanych prób zamachu na Adolfa Hitlera.

Bundesarchiv Bild 146-1976-130-53, Henning v. Tresckow

Henning Hermann Robert Karl von Tresckow. 1901-1944
Bundesarchiv, Bild 146-1976-130-53
CC BY-SA 3.0 DE, via Wikimedia Commons

Henning von Tresckow był generałem majorem Wehrmachtu, weteranem I wojny światowej. W czasie II wojny światowej brał udział w walkach w Polsce i we Francji, a następnie na froncie wschodnim. Był zwolennikiem usunięcia Hitlera od początku wojny (inaczej niż uznawany za symbol niemieckiego oporu przeciwko nazizmowi pułkownik Claus von Stauffenberg, który dojrzał do tego w miarę kolejnych klęsk wojennych III Rzeszy).

13 marca 1943 r. na lotnisku w Smoleńsku dokonano jednej z kilku prób zamachu na Hitlera przeprowadzonych przy uczestnictwie von Tresckowa. W tym dniu w samolocie, którym Hitler wracał ze Smoleńska do Kętrzyna został umieszczony ładunek wybuchowy – zdobyczny brytyjski Plastic C uzbrojony chemicznym zapalnikiem czasowym Switch, No. 10, Delay. Eksplozja miała nastąpić po 30 minutach. Niestety brytyjski zapalnik zawiódł prawdopodobnie z powodu niskiej temperatury otoczenia w nieogrzewanym luku bagażowym.

Bundesarchiv Bild 146-2005-0011, FW 200 "Condor"

Jeden z używanych przez Adolfa Hitlera samolotów Focke-Wulf 200 C-3 Condor z Fliegerstaffel des Führers. Prawdopodobnie ten samolot był celem nieudanego zamachu bombowego z 13 marca 1943 r.

Autor nieznany. 1941-1944. Bundesarchiv, Bild 146-2005-0011

CC BY-SA 3.0 DE, via Wikimedia Commons

Scenę nieudanego zamachu z 13 marca 1943 r. sugestywnie zrekonstruowano w filmie Walkiria (2008, reż. Bryan Singer), będącym tyleż widowiskowym, co niezasłużonym pomnikiem dla pułkownika von Stauffenberga (w tej roli oczywiście Tom Cruise, natomiast odtwórcą roli generała von Tresckowa był Kenneth Branagh). Przy okazji zauważyć trzeba pewną nieścisłość historyczną sceny: samolotem używanym przez Hitlera w Smoleńsku w dniu 13 marca 1943 r.  nie był Junkers 52, a Focke-Wulf 200 Condor (o użyciu do potrzeb filmu Junkersa 52 zadecydowała prawdopodobnie okoliczność, że kilka maszyn tego typu pozostaje do dziś w stanie zdolnym do lotu).

Henning von Tresckow popełnił samobójstwo nazajutrz po nieudanym zamachu pułkownika Stauffenberga z 20 lipca 1944 r. wiedząc, że jego aresztowanie było kwestią czasu. Tym razem niemiecki granat ręczny zadziałał bez zarzutu…

AKTUALIZACJA 12.03.2025 © ŁUKASZ SOBANIAK


Traces Of War. Henning von Tresckow. Matthias Ouwejan. 18-07-2017.

INNE ROCZNICE WYDARZEŃ HISTORYCZNYCH NA ŚWIECIE W NAJBLIŻSZYCH DNIACH:

12 lipca 1906 r. ostatecznie uniewinniono kapitana francuskiego sztabu generalnego Alfreda Dreyfusa, 12 lat wcześniej niesłusznie skazanego na karę dożywotniego pozbawienia wolności za szpiegostwo na rzecz Niemiec, co zakończyło aferę znaną jako sprawa Dreyfusa.

13 lipca 1923 r. na wzgórzu w pobliżu Los Angeles odsłonięto napis HOLLYWOODLAND, który po skróceniu do HOLLYWOOD w 1949 r. stał się nie tylko nieodłącznym elementem krajobrazu, ale także jednym z najbardziej rozpoznawalnych na świecie symboli, ikoną popkultury i przedmiotem licznych nawiązań, żartów i memów. Więcej…

14 lipca 1789 r. zrewoltowany tłum wdarł się do paryskiej Bastylii, uznanej za znienawidzony symbol francuskiej monarchii absolutnej. Więcej…

16 lipca 1945 r. na poligonie w Nowym Meksyku (obecnie White Sands Missile Range) pod kryptonimem Trinity dokonano pierwszego naziemnego testu broni atomowej. Próbna eksplozja o sile około 20 kiloton była ukoronowaniem tajnego rządowego programu badawczego USA znanego później jako Projekt Manhattan.

17 lipca 1936 r. przewrotem wojskowym w Maroku rozpoczęła się hiszpańska wojna domowa (1936–1939), której skutki i charakter szybko wykroczyły poza konflikt wewnętrzny pomiędzy rządem Republiki Hiszpańskiej a prawicową opozycją. Obie strony konfliktu były wspierane przez wrogie sobie siły zewnętrzne, które wykorzystały sposobność do przetestowania nowych rodzajów broni i doktryn wojennych w warunkach bojowych, w związku z czym hiszpańska wojna domowa uważana bywa za preludium II wojny światowej.

18 lipca 64 r. wybuchł wielki pożar Rzymu (Magnum Incendium Romae). Tezę o celowym podpaleniu miasta przez Nerona współcześnie historycy w większości odrzucają.

INNE ROCZNICE WYDARZEŃ HISTORYCZNYCH W POLSCE W NAJBLIŻSZYCH TYGODNIACH:

15 lipca 1410 r. pod Grunwaldem doszło do jednej z największych bitew średniowiecznej Europy (łącznie po obu stronach walczyło około 50.000 ludzi). Połączone siły polsko-litewskie pokonały armię zakonu krzyżackiego, wspieraną przez rycerstwo zachodnioeuropejskie.

18 lipca 1923 r. otwarto Cywilną Stację Lotniczą Kraków. W ten sposób na rozbudowanym lotnisku Rakowice-Czyżyny (dotąd wyłącznie wojskowym) powstało drugie co do wielkości lotnisko w Polsce. W roku 1963 w związku z rozbudową miasta zostało ono zlikwidowane, a jego funkcję komunikacyjną przejęło lotnisko Kraków-Balice. Aktualnie część infrastruktury (w tym niektóre hangary) byłego lotniska Rakowice-Czyżyny zajmuje Muzeum Lotnictwa Polskiego.

21 lipca 1955 r. w Warszawie został podpisany protokół przekazania rządowi polskiemu przez rząd ZSRR ukończonego gmachu Pałacu Kultury i Nauki. Pomysłodawcą budowy był Józef Stalin, a sama inwestycja stanowiła "dar narodu radzieckiego dla narodu polskiego". Był to ten sam szczególny rodzaj niechcianego prezentu, który wcześniej na przełomie XIX i XX w. carska Rosja sprawiła Warszawie w postaci soboru Aleksandra Newskiego, a którego niewdzięczna Polska pozbyła się w 1925 r.

WIĘCEJ WYDARZEŃ HISTORYCZNYCH W CIĄGU ROKU...