Tego dnia w 1945 roku



20 stycznia 1945 r. w Zakopanem z wyroku Polskiego Państwa Podziemnego został powieszony Wacław Krzeptowski (1897-1945) – przywódca kolaboracyjnego Goralenvolku – zinstytucjonalizowanej i największej polskiej kolaboracji z Niemcami.

Już 7 listopada 1939 r. jako przedstawiciel polskich górali uczestniczył w uroczystości objęcia przez Hansa Franka stanowiska gubernatora Generalnego Gubernatorstwa, następnie dziękując mu za „oswobodzenie górali od ucisku władz polskich”. Od 1940 r. był przewodniczącym zależnego od Niemców Goralenverein (Związku Górali), potem stanął na czele Goralisches Komitee (Komitetu Góralskiego) – namiastki autonomicznego samorządu góralskiego.

Goralenvolk

Wacław Krzeptowski wita gubernatora Hansa Franka po przybyciu do Zakopanego. Listopad 1939 r.

Fotograf nieznany

Źródło: Narodowe Archiwum Cyfrowe (Sygnatura: 2-3062)

Domena publiczna, via Wikimedia Commons

Niemcy stracili zainteresowanie ideą Goralenvolku na początku 1943 r., gdy nie udało się zorganizować projektowanej góralskiej jednostki SS (Goralische Waffen SS Legion). Stało się to ponoć w dość humorystycznych okolicznościach. Ze zgłaszających się 300 ochotników (planowany stan jednostki miał wynosić 10.000) do przyjęcia zakwalifikowano zaledwie 200 zdolnych do służby. Większość z nich zdezerterowała już w drodze na szkolenie, wyskakując z pociągu. Rzekomo stało się to zaraz po tym jak tylko wytrzeźwieli, ponieważ wcześniej zastosowano wobec nich klasyczną metodę werbunku – zgłaszających się spojono alkoholem w zakopiańskim hotelu Morskie Oko, a następnie zapakowano do pociągu.

Frank i Krzeptowski

Gubernator Hans Frank podczas rozmowy z Wacławem Krzeptowskim, kwiecień 1940 r.
Fotograf nieznany.
Źródło: Narodowe Archiwum Cyfrowe (Sygnatura: 2-3076)
Domena publiczna,
via Wikimedia Commons

Ostatecznie do obozu szkoleniowego SS w Trawnikach dotarło tylko kilkunastu, ale i i ci wpadli w nie dający się zażegnać konflikt z rekrutami pochodzenia ukraińskiego. Tak więc większość ochotników skutecznie zdezerterowała lub wykazała całkowitą nieprzydatność do służby (część z nich wysłano do obozów koncentracyjnych). Tylko kilka osób wcielono do innych jednostek SS.

Wkrótce po tych wydarzeniach Wacław Krzeptowski utracił poparcie Niemców. Po próbie aresztowania przez nich w 1944 r. ukrywał się w górach, gdzie zbiegł z kasą Goralisches Komitee. Do początku 1945 r. poszukiwany był jednocześnie przez Armię Krajową, partyzantkę sowiecką i gestapo. W końcu tę konkurencję wygrała Armia Krajowa: kilka dni przed zakończeniem niemieckiej okupacji Zakopanego został ujęty przez oddział AK „Kurniawa”. Wydany wyrok śmierci wykonano niemal bezzwłocznie 20 stycznia 1945 r.

Pozostali działacze Goralenvolku po wojnie zostali skazani przez polskie sądy na długoletnie kary pozbawienia wolności, a wobec co najmniej dwóch (Henryka Szatkowskiego – pomysłodawcy stworzenia Goralische Waffen SS i Witalisa Wiedera – agenta Abwehry) orzeczono zaocznie kary śmierci.

AKTUALIZACJA 20.01.2022 © ŁUKASZ SOBANIAK


Wacław Krzeptowski poszukiwany przez gestapo. Biuletyn Krajowy PAT nr 106. Warszawa 28.10.1944.

Legion Góralski Waffen SS. Jedna z największych kompromitacji hitlerowskiej armii. Rafał Kuzak, WielkaHistoria 05.04.2020.

„Legion Góralski Waffen SS” nigdy nie powstał. Odpowiedź Ambasadora RP w Moskwie na artykuł w Komsomolskiej Prawdzie z 22 czerwca 2020 r. Serwis Rzeczypospolitej Polskiej, gov.pl 23.06.2020.

INNE ROCZNICE WYDARZEŃ HISTORYCZNYCH W NAJBLIŻSZYCH DNIACH:

29 stycznia 1856 r. po zakończeniu wojny krymskiej ustanowiono Krzyż Wiktorii, najwyższe odznaczenie wojenne Imperium brytyjskiego. Nadawane jest wojskowym Wielkiej Brytanii i Wspólnoty Brytyjskiej lub osobom cywilnym pozostającym pod władzą wojskową za „przykładną odwagę, szczególny akt poświęcenia lub wyjątkowe oddanie obowiązkom w obliczu nieprzyjaciela”.

30 stycznia 1649 r. w Londynie został ścięty król Anglii Karol I Stuart (1600-1649), uznany w procesie przed Kadłubowym Parlamentem za „zdrajcę, tyrana, mordercę i wroga wszystkich uczciwych ludzi”. Więcej…

31 stycznia 1923 r. na stokach Cytadeli Warszawskiej został rozstrzelany Eligiusz Niewiadomski, zabójca pierwszego prezydenta Rzeczpospolitej Gabriela Narutowicza. Więcej…

1 lutego 1944 r. w Alejach Ujazdowskich w Warszawie członkowie oddziału specjalnego Kedywu Komendy Głównej Armii Krajowej „Pegaz” dokonali skutecznego zamachu na dowódcę SS i Policji SS-Brigadeführera Franza Kutscherę, odpowiedzialnego za wzmożenie okupacyjnego terroru w dystrykcie warszawskim Generalnego Gubernatorstwa na przełomie lat 1943-1944.

2 lutego 1965 r. Sąd Wojewódzki w Warszawie ogłosił wyrok w tzw. aferze mięsnej - orzeczono jedną karę śmierci (wykonaną 19 marca 1965 r.), cztery kary dożywotniego pozbawienia wolności oraz kary od 9 do 12 lat pozbawienia wolności. Więcej…

4 lutego 1861 r. w Montgomery (Alabama) przedstawiciele sześciu południowych stanów USA które dokonały secesji z Unii proklamowali powołanie Skonfederowanych Stanów Ameryki (Confederate States of America - CSA). Więcej…

WIĘCEJ WYDARZEŃ HISTORYCZNYCH W CIĄGU ROKU...