Tego dnia w 1664 roku



21 grudnia 1664 r. nadintendent finansów Nicolas Fouquet został skazany przez specjalny francuski trybunał na konfiskatę majątku i banicję za malwersacje finansowe.

Wcześniej jednak Fouquet miał nieszczęście popaść w niełaskę króla Ludwika XIV. Bezpośrednią przyczyną stał się fakt, że królewski minister posiadał pałac w Vaux-le-Vicomte, przewyższający przepychem ówczesne pałace Króla Słońce (Wersal był wówczas jeszcze wiejską rezydencją króla). Niestosowność tego zachowania królewskiego urzędnika sama w sobie jest oczywista, ponadto w oczach króla potwierdziło ono rzucone przez Colberta (konkurenta Fouqueta) podejrzenie, że Fouquet dopuszcza się malwersacji.

„17 sierpnia o szóstej wieczorem Fouquet był królem Francji;
o drugiej rano był nikim.”
Voltaire

Spektakularny upadek nadintendenta  finansów, uważanego za najpotężniejszego i najbogatszego człowieka we Francji miał miejsce 17 sierpnia 1661 r. w czasie wielkiego przyjęcia na 6000 gości, które Fouquet wydał na cześć króla w pałacu w Vaux-le-Vicomte. Ludwik XIV przybywszy o godzinie osiemnastej zwiedził ogrody pałacowe, a następnie zasiadł do kolacji przygotowanej przez samego Vatela. Potem obejrzał obejrzał plenerowe przedstawienie Moliere’a z muzyką Lully’ego, wreszcie na koniec fajerwerki. Po tym wszystkim król oburzony pokazem „bezwstydnego i zuchwałego przepychu” opuścił przyjęcie o drugiej w nocy …

Nicolas Fouquet par Charles Le Brun

Skazany Nicolas Fouquet (1615-1680)

Charles Le Brun. XVII w.

Domena publiczna, via Wikimedia Commons

Trzy tygodnie później, we wrześniu 1661 r. Fouquet zostaje aresztowany (ponoć przez znanego skądinąd kapitana królewskich muszkieterów, niejakiego Pana Charles’a de Batz-Castelmore d’Artagnan). Po pokazowym trzyletnim procesie, w czasie którego sympatia opinii publicznej była po stronie podsądnego (w jego obronie pisały takie znakomitości jak Jean de La Fontaine i markiza de Sévigné) następuje ogłoszenie wyroku, którym ma być banicja.

W ocenie Ludwika XIV taka kara nie odpowiada wadze przewinienia, a przede wszystkim nie usuwa niebezpieczeństwa niepożądanych działań skazanego – niewątpliwie były minister finansów przebywając na wygnaniu poza granicami kraju mógłby szkodzić królestwu Francji. Działając więc w trosce o dobro swoje i państwa (zbieżność interesów jest oczywista zgodnie z przypisywanym Jego Królewskiej Mości powiedzeniem „L’État c’est moi”) zaostrza karę do dożywotniego pozbawienia wolności.

Tak też się stało – skazany malwersant został w 1665 r. osadzony w nadgranicznej twierdzy Pignerol (obecnie włoskie Pinerolo) w Alpach, gdzie przez pewien czas więziono także innego słynnego więźnia Ludwika XIV – tajemniczego Człowieka w żelaznej masce.

Nicolas Fouquet zmarł w Pignerol w 1680 r. Rok później jego szczątki zostały przeniesione do rodzinnej krypty w kościele Sainte-Marie-des-Anges w Paryżu.

Citadelle de Pignerol

Miejsce odbywania kary – nadgraniczna forteca w Pignerol w Alpach

Autor nieznany. Ok. 1650 r.

Źródło: http://expos-historiques.cannes.com/a/1910/fort-de-pignerol-bh739-/

Domena publiczna, via Wikimedia Commons


Magdalena Heruday-Kiełczewska Ludwik XIV i Nicolas Fouquet, czyli awantura o zamek (dramat w trzech aktach) – HistMag. 2010-11-30

Ray Setterfield Why The King Became a Party Pooper – On This Day. 2020-08-05

INNE WYDARZENIA HISTORYCZNE MIESIĄCA...

1 grudnia 1918 r. Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego generał Stanisław Szeptycki wydał rozkaz nr 38, na mocy którego czerwono-biała szachownica stała się znakiem rozpoznawczym polskiego lotnictwa wojskowego. Szachownica w tym układzie pozostawała w użyciu aż do 1993 r., kiedy to wprowadzono nowy wzór znaku: z zamienioną kolejnością pól jako rzekomo bardziej poprawny heraldycznie.

2 grudnia 1908 r. dwuletni Aisin Gioro Puyi został ostatnim cesarzem Chin (jako cesarz Hsuan Tung).  Cesarz pod naciskiem rodziny zrzekł się rzeczywistej władzy w 1912 r., zachowując jednak honorowy tytuł cesarski.

3 grudnia 1961 r. w Sosnowcu Stanisław Jaros bezskutecznie usiłował dokonać zamachu bombowego na I sekretarza KC PZPR Władysława Gomułkę. Więcej…

4 grudnia 1793 r. w Paryżu dekretem 14 Frimaire'a zarządzono wydawanie „Bulletin des lois de la République Française”, pierwszego na świecie dziennika urzędowego służącego publikacji aktów prawnych.

5 grudnia 1933 r. – zniesienie prohibicji w USA (ratyfikacja 21. poprawki do Konstytucji Stanów Zjednoczonych uchylającej  18. poprawkę o wprowadzeniu prohibicji). Więcej…

6 grudnia 1956 r. mecz piłki wodnej Węgry-ZSRR rozegrany w trakcie igrzysk olimpijskich w Melbourne (niedługo po stłumieniu przez ZSRR powstania węgierskiego) kończy się krwawą bójką zawodników - sprowokowany zawodnik ZSRR uderzył Węgra. Więcej…

7 grudnia 1941 r. japoński zespół uderzeniowy (6 lotniskowców i 380 samolotów) dowodzony przez admirała Isoroku Yamamoto zaatakował amerykańską bazę lotniczą i morską w Pearl Harbour na Hawajach. Więcej…

8 grudnia 1902 r. w Parochońsku na Polesiu urodziła się Zofia Chomętowska (1902-1991), jedna z najważniejszych autorek polskiej fotografii dwudziestolecia międzywojennego. Więcej…

9 grudnia 1952 r. w Londynie zmiana pogody doprowadziła do ustąpienia Wielkiego Smogu, utrzymującego się od 5 grudnia. W ciągu tych kilku dni mgła zawierająca zanieczyszczenia atmosferyczne powstałe głównie w wyniku spalania węgla doprowadziła do śmierci co najmniej 4 tysięcy mieszkańców Londynu.

10 grudnia 1942 r. Rząd Rzeczpospolitej Polskiej na uchodźstwie przesłał pierwszy oficjalny raport o holokauście (tzw. notę Raczyńskiego) do ministrów spraw zagranicznych 26 państw sygnatariuszy Deklaracji Narodów Zjednoczonych. Notę dyplomatyczną sporządzono na podstawie dokumentów przywiezionych z okupowanej Polski przez kuriera Jana Karskiego.

11 grudnia 1941 r. Rzeczpospolita Polska wypowiada wojnę Cesarstwu Japonii. Więcej…

13 grudnia 1981 r. Rada Państwa Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej wprowadza stan wojenny na terenie kraju. Więcej…

15 grudnia 1961 r. w Bet Ha’am (Izrael) ogłoszono wyrok w procesie SS-Obersturmbannführera Adolfa Eichmanna, uczestnika konferencji w Wannsee, a następnie sprawnego logistyka Endlösung w Głównym Urzędzie Bezpieczeństwa Rzeszy. Więcej…

16 grudnia 1922 r. podczas otwarcia wystawy w warszawskiej "Zachęcie" Eligiusz Niewiadomski dokonał zamachu na życie prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Gabriela Narutowicza, oddając do niego trzy strzały z pistoletu, które spowodowały śmierć na miejscu. Więcej…

17 grudnia 1883 r. Sąd Najwyższy USA orzekł w sprawie Ex parte Crow Dog (109 U.S. 556). W świetle tego orzeczenia sądy federalne nie obejmowały swoją jurysdykcją spraw o morderstwo, jeśli doszło do niego na terenie rezerwatu, sprawca  i ofiara byli Indianami, a przestępstwo zostało osądzone przez sąd plemienny. W reakcji na to rozstrzygnięcie Kongres USA uchwalił Major Crimes Act (1885), poddający poważniejsze przestępstwa pod jurysdykcję federalną, niezależnie od okoliczności rozważanych w sprawie Ex parte Crow Dog.

17 grudnia 1944 r. w Malmedy (Belgia) w trakcie niemieckiej kontrofensywy w Ardenach, żołnierze Waffen-SS („Kampfgruppe Peiper”) w niewyjaśnionych do końca okolicznościach dokonali masakry amerykańskich jeńców wojennych i osób cywilnych (łącznie 86 osób). Więcej…

17 grudnia 1970 r. "Czarny Czwartek" - wojsko i milicja ostrzelały tłum robotników w rejonie przystanku Szybkiej Kolei Miejskiej Gdynia Stocznia. Według ustaleń prokuratury śmierć poniosło 10 osób.

18 grudnia 1865 r. weszła w życie 13. poprawka do Konstytucji Stanów Zjednoczonych dotycząca zniesienia niewolnictwa i robót przymusowych. Więcej…

19 grudnia 2007 r. indiańscy aktywiści z plemienia Lakota z Russelem Meansem na czele ogłosili, że jednostronnie zrywają wszystkie traktaty zawarte ponad 150 lat temu z rządem USA. Więcej…

20 grudnia 1991 r. podłączono do Internetu pierwsze komputery w Polsce. Więcej…

21 grudnia 1664 r. nadintendent finansów Nicolas Fouquet został skazany przez specjalny francuski trybunał na konfiskatę majątku i banicję za malwersacje finansowe. Więcej…

22 grudnia 1894 r. oskarżony o szpiegostwo na rzecz Niemiec kapitan armii francuskiej Alfred Dreyfus (1859-1935) został skazany na podstawie spreparowanych dowodów na degradację i dożywotnie zesłanie do kolonii karnej na Wyspie Diabelskiej (Gujana Francuska). Więcej…

27 grudnia 1979 r. sowiecki wywiad wojskowy przeprowadził operację „Sztorm-333” - atak na pałac Tadż-bek w Kabulu, rezydencję prezydenta Afganistanu Hafizullaha Amina (którego KGB podejrzewało o działalność agenturalną na rzecz CIA). Więcej…

29 grudnia 1890 r. nad potokiem Wounded Knee w Dakocie Południowej 7 Pułk Kawalerii Stanów Zjednoczonych dokonał  masakry Indian z plemienia Dakotów. Więcej…

WIĘCEJ WYDARZEŃ HISTORYCZNYCH W CIĄGU ROKU...