24 maja 1626 r. Dyrektor Generalny Nowych Niderlandów Peter Minuit (1589-1638) kupił od Delawarów (Algonkinów) wyspę Manhattan.
Negocjacje w sprawie zakupu wyspy Manhattan w 1626 r.
Alfred Fredericks, 1909 r. Źródło: Popular Science Monthly Volume 75
Domena publiczna,
via Wikimedia Commons
Jak wynika z zachowanego listu kupca Pietera Janszoona Schaghena do zwierzchników holenderskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej (datowanego na 5 listopada 1626 r.) Manhattan nabyto od Indian za towary o wartości 60 ówczesnych guldenów holenderskich.
Między legendy należy włożyć przekaz, że Manhattan kupiono za równowartość 24 dolarów. Źródłem powstania tego mitu jest błędne XIX-wieczne przeliczenie guldenów holenderskich na dolary amerykańskie. Aktualnie siłę nabywczą 60 guldenów holenderskich z 1626 r. szacuje się na równowartość pomiędzy kwotą 1.143 dolarów (według przeliczenia ze strony Value of the Guilder / Euro z 2020 r.) a kwotą 15.600 dolarów (James i Michelle Nevius, Footprints in New York: Tracing the Lives of Four Centuries of New Yorkers. 2014).
Cena być może niewygórowana, ale z pewnością nieporównywalna z równowartością garści szklanych paciorków. Godzi się też przypomnieć, że ówcześnie nieruchomość nie była zabudowana i wymagała znacznych nakładów – choćby na karczowanie. Jeszcze w 1664 r. Nowy Amsterdam zajmował zaledwie południowy skrawek Manhattanu.
Nowy Amsterdam, południowa część Manhattanu. 1664 r.
Johannes Vingboons. Geheugen van Nederland. 1664.
Domena publiczna,
via Wikimedia Commons
Prawdziwy problem przedmiotowej transakcji polegał jednak na czymś zupełnie innym niż uzgodniona cena sprzedaży. Strony umowy odmiennie rozumiały jej istotę: sama koncepcja sprzedaży ziemi „na własność” leżała poza aparatem pojęciowym Indian. Ziemia mogła być używana (i tak też znaczenie transakcji pojmowali Indianie), ale nigdy nie posiadana na własność. Zatem jedna ze stron kupowała na własność, a druga co najwyżej oddawała w formę władania porównywalną z dzierżawą.
Wodzowie Delawarów z pewnością mieli na głowie ważniejsze rzeczy niż konsultacje z prawnikami…
AKTUALIZACJA 24.05.2021 © ŁUKASZ SOBANIAK
List Pietera Schaghena z 5 listopada 1626 r. z tłumaczeniem angielskim
Jak Holendrzy na wyspie Manhattan zbudowali Nowy Amsterdam. I jak go przehandlowali. Interia Nowa Historia, 1 stycznia 2018.
Nevius, James; Nevius, Michelle (2014). Footprints in New York: Tracing the Lives of Four Centuries of New Yorkers. Guilford, Conn.: Lyons Press. ISBN 978-0-7627-9636-6.