Tego dnia w 1346 roku



26 sierpnia 1346 r. rozegrała się bitwa pod Crécy, przechylająca szalę zwycięstwa w pierwszej fazie wojny stuletniej na korzyść Anglii.  Co ciekawsze, bitwa stanowiła przełomowe zderzenie rycerskich sposobów wojowania z pragmatycznym podejściem do wymogów pola walki. W rezultacie Francuzi okryli się chwałą, a Anglicy wygrali bitwę.

Po stronie Francuzów była znaczna przewaga liczebna (dwu lub nawet trzykrotna), Anglicy jednak mieli nowinki techniczne – a to trzy działa, których użycie w tej bitwie uznaje się za pierwsze udokumentowane zastosowanie w polu – i nierycerskie metody walki, m. in. wykopali na polu bitwy wilcze doły i rozsypali kolczatki kaleczące końskie kopyta (caltrops). Bitwę na korzyść Anglików w znacznej mierze rozstrzygnęły jednak długie walijskie łuki, które w warunkach polowych okazały wyższość nad rzekomo straszliwymi kuszami genueńskich najemników Francji.

Battle of crecy froissart

Bitwa pod Crécy. 26 sierpnia 1346 r.

Ilustracja z manuskryptu Kroniki Jeana Froissarta (1337-1410).

Domena publiczna, via Wikimedia Commons

Łuki takie (jak wynika z symulacji komputerowych przeprowadzonych na Politechnice Warszawskiej w 2017 r.) zdolne były do perforacji ówczesnej zbroi płytowej nawet z odległości 225 m (przy użyciu grota typu Heavy War Bodkin), choć głębokość penetracji z tego dystansu była niewielka (ok. 5 mm), jednak wzrastała z skracaniem dystansu i dla pancerzy niższej jakości. Decydujące znaczenie miała duża szybkostrzelność tej broni (5-6 strzał na minutę), zwiększająca prawdopodobieństwo trafienia części nieopancerzonych (lub słabiej opancerzonych).

Bitwa zakończyła się ciężkimi, kilkutysięcznymi stratami Francuzów, przy czym zginęło ponad tysiąc pięciuset możnych walczących po ich stronie.  Zginęli m. in.: jeden król (Jan Luksemburski), dziewięciu książąt, jeden diuk i dziesięciu hrabiów. Straty angielskie wyniosły co najwyżej kilkaset osób, w tym tylko kilku znaczniejszych rycerzy. Przypuszczać można, że ten rachunek był związany m. in. z dosłownym pojmowaniem ideałów rycerskich przez Francuzów (np. z podziwu godną bohaterską nieskutecznością szarżowano konno na pozycje angielskie kilkanaście razy bez względu na straty zadawane przez łuczników), tymczasem Anglicy podeszli do zasad znacznie bardziej elastycznie (m. in. rycerze angielscy walczyli pieszo, stosownie do przyjętej taktyki obronnej).

Edward III counting the dead on the battlefield of Crécy

Król Edward III liczy zabitych po bitwie pod Crécy. 26 sierpnia 1346 r.

Ilustracja z manuskryptu Kroniki Jeana Froissarta (1337-1410).

Domena publiczna, via Wikimedia Commons

Wszelako to pod Crécy król czeski Jan Luksemburski (1296-1346), walczący po stronie króla Francji Filipa VI zyskał „chwałę nieśmiertelną”. Będąc niewidomy, a nie chcąc dopuścić, aby bitwa odbyła się bez jego udziału kazał przywiązać uzdę swego konia do uzd koni rycerzy po jego bokach. Na wieść o nieuchronnej klęsce i w odpowiedzi na nierycerskie sugestie, aby rozważyć ewakuację z pola walki oświadczył: „Nie może to być, żeby czeski król z pola uciekał!” i rozkazał prowadzić się w miejsce, gdzie bitewny zgiełk był największy („Absit, ut rex Boemie fugeret, sed illuc me ducite, ubi maior strepitus certaminis vigeret…” – tak przynajmniej zanotowano na wieczną rzeczy pamiątkę w Cronica ecclesiae Pragensis autorstwa Benesza Krabice z Weitmile zmarłego w 1375 r.).

Chwalebna (a przy tym niezbyt przemyślana) śmierć kwiatu rycerstwa walczącego po stronie króla Francji Filipa VI w bitwie pod Crécy stanowiła pewien przełom, od którego datuje się początek utraty znaczenia ciężkiej jazdy rycerskiej i wzrost roli piechoty.  Jak podkreśla się w literaturze przedmiotu pod Crécy ugruntowała się na prawie 200 lat (do czasu wprowadzenia do powszechnego użycia broni palnej) szczególna rola w taktyce i sposobie użycia na polu walki łuku angielskiego.

AKTUALIZACJA 28.08.2021 © ŁUKASZ SOBANIAK


Zarys historii wojskowości powszechnej do końca XIX w. Janusz Sikorski. Wydawnictwo MON. Warszawa 1975,  str. 175-176.

Analiza numeryczna balistyki łuków angielskich użytych w bitwie pod Crécy. Mariusz Magier, Adrian Nowak, Tomasz Merda, Paweł Żochowski. Problemy Techniki Uzbrojenia.  Zeszyt 142 nr 2/2017, str. 69–85. 2017.

Benessii De Weitmil Chronicon Ecclesiae Pragensis. Praga. 1784, str. 341.

INNE ROCZNICE WYDARZEŃ HISTORYCZNYCH W NAJBLIŻSZYCH DNIACH:

8 lutego 1837 r. w Petersburgu odbył się pojedynek rosyjskiego poety Aleksandra Puszkina (1799-1837) z Georges'em d'Anthès (1812-1895). Panowie uzgadniali kwestie honorowe (rzecz jasna chodziło o honor kobiety) przy użyciu pistoletów. Więcej…

8 lutego 1867 r. zawarto ugodę austriacko-węgierską: absolutystyczne Cesarstwo Austrii przekształcono w parlamentarną monarchię dualistyczną, łączącą Austrię i Węgry unią realną. W Europie środkowej powstało wielonarodowościowe państwo związkowe istniejące do 1918 r., którego dziedzictwo historyczne jest widoczne w tej części Europy do dziś. Jak pokazała historia XX w. propagandowa łatka "więzienia narodów" przypięta Austro-Węgrom przed ich upadkiem okazała się mocno przesadzona.

10 lutego 1940 r. Sowieci rozpoczęli masowe deportacje ludności polskiej, białoruskiej i ukraińskiej z terenów RP zajętych po 17 września 1939 r. przez Armię Czerwoną. Więcej…

10 lutego 1986 r. w Palermo rozpoczął się Maxiprocesso - największy proces włoskiego wymiaru sprawiedliwości wymierzony przeciwko mafii sycylijskiej. Na ławie oskarżonych zasiadło 475 oskarżonych. Dzięki zeznaniom pentiti (skruszonych) zdecydowana większość z podsądnych została uznana za winnych. Wyroki te utrzymał w mocy Sąd Najwyższy Włoch 30 stycznia 1992 r. Do czasu Maxiprocesso włoskie Ministerstwo Spraw Wewnętrznych oficjalnie utrzymywało, że nie ma czegoś takiego jak włoska mafia, a istnieje jedynie wiele niepowiązanych ze sobą gangów.

11 lutego 1943 r. Państwowy Komitet Obrony ZSRR podjął decyzję o rozpoczęciu sowieckiego programu nuklearnego.

11 lutego 2009 r. weszła w życie Ustawa o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. 2009 nr 22 poz. 120), zawieszająca obowiązkową służbę wojskową w Polsce. Więcej…

12 lutego 1554 r. w Tower of London ścięto lady Jane Grey (1537-1554), zwaną „królową dziewięciu dni”. Więcej…

13 lutego 1945 r. nastąpiła bezwarunkowa kapitulacja Budapesztu. Więcej…

14 lutego 1929 r. w Chicago w  garażu SMC Cartage Company przy 2122 North Clark Street miał miejsce jeden z najbardziej znanych epizodów wojny gangów epoki prohibicji znany jako masakra w dniu świętego Walentego. Więcej…

WIĘCEJ WYDARZEŃ HISTORYCZNYCH W CIĄGU ROKU...