Tego dnia w 1925 roku



29 marca 1925 r. w pociągu pomiędzy Stołpcami a Kołosowem (nad ówczesną granicą polsko-sowiecką) policjant Józef Muraszko śmiertelnie ranił podczas konwojowania byłych oficerów Wojska Polskiego Antoniego Wieczorkiewicza i Walerego Bagińskiego, skazanych za działalność komunistyczną i przygotowanie zamachów bombowych, które miały miejsce w  1923 r. w Warszawie i Krakowie.

Skazani byli transportowani w celu dokonania wymiany więźniów w Kołosowie, granicznej stacji będącej stałym miejscem wymiany więźniów politycznych pomiędzy Polską i ZSRR. Wieczorkiewicz i Bagiński mieli być wymienieni za więzionego na Łubiance byłego polskiego konsula honorowego w Gruzji Józefa Łaszkiewicza wraz z rodziną oraz katolickiego księdza Bronisława Ussasa.

W powyższych okolicznościach czyn Muraszki miał poważne następstwa, daleko wykraczające poza zabójstwo dwóch skazańców. Władze sowieckie na jakiś czas wstrzymały akcje wymiany więźniów, a co gorsza odstąpiły od wynegocjowanego wcześniej ze stroną polską moratorium na wykonywanie kary śmierci na więźniach przeznaczonych do wymiany, co kosztowało życie 15 Polaków.

Józef Muraszko 1-B-620

Józef Muraszko.
Autor nieznany. 1925 r.
Domena publiczna, via Wikimedia Commons

24 października 1925 roku Sąd Okręgowy   w Nowogródku ogłosił wyrok, mocą którego Józefa Muraszko uznano winnym podwójnego zabójstwa „w stanie silnego wzruszenia psychicznego” i skazano go na dwa lata więzienia zastępującego dom poprawy (czyli więzienia o łagodnym rygorze). Przyczyną tak łagodnego wymiaru kary był całokształt okoliczności związanych z oskarżonym: jego drogą życiową, charakterem, pobudkami. Nie bez znaczenia też okazały się nastroje społeczne towarzyszące planowanej wymianie więźniów (z uwagi na charakter czynów Wieczorkiewicza i Bagińskiego ich odesłanie do ZSRR oceniano zdecydowanie negatywnie). Mimo prokuratorskiej apelacji (z wnioskiem o wymierzenie znacznie surowszej kary) Sąd Apelacyjny w Wilnie 20 lutego 1926 r. utrzymał w mocy wyrok sądu I instancji.

Oskarżony Józef Muraszko eskortowany na rozprawę przed Sądem Okręgowym w Nowogródku.

Koncern Ilustrowany Kurier Codzienny – Archiwum Ilustracji. Autor nieznany. Sierpień 1925.

Domena publiczna, via Narodowe Archiwum Cyfrowe

Dalsze losy Józefa Muraszki po opuszczeniu zakładu karnego giną „w pomroce dziejów”. Rzekomo pod zmienionym nazwiskiem służył w Korpusie Ochrony Pogranicza, a następnie powrócił do Policji. W 1939 r. jakoby wstąpił do Gestapo, a wreszcie miał zostać zastrzelony z wyroku polskiego sądu podziemnego …

AKTUALIZACJA 29.03.2022 © ŁUKASZ SOBANIAK


Sprawa Józefa Muraszki (Zabójstwo Bagińskiego i Wieczorkiewicza). Warszawa 1926 – Wielkopolska Biblioteka Cyfrowa.

Proces Józefa Muraszki oskarżonego o zabójstwo komunistów Walerego Bagińskiego i Antoniego Wieczorkiewicza przed Sądem Okręgowym w Nowogródku. Koncern Ilustrowany Kurier Codzienny – Archiwum Ilustracji. Narodowe Archiwum Cyfrowe.

Zagadkowa śmierć rosyjskich szpiegów pod Stołpcami. Kresy24. 26 marca 2014.

INNE ROCZNICE WYDARZEŃ HISTORYCZNYCH W NAJBLIŻSZYCH DNIACH:

8 lutego 1837 r. w Petersburgu odbył się pojedynek rosyjskiego poety Aleksandra Puszkina (1799-1837) z Georges'em d'Anthès (1812-1895). Panowie uzgadniali kwestie honorowe (rzecz jasna chodziło o honor kobiety) przy użyciu pistoletów. Więcej…

8 lutego 1867 r. zawarto ugodę austriacko-węgierską: absolutystyczne Cesarstwo Austrii przekształcono w parlamentarną monarchię dualistyczną, łączącą Austrię i Węgry unią realną. W Europie środkowej powstało wielonarodowościowe państwo związkowe istniejące do 1918 r., którego dziedzictwo historyczne jest widoczne w tej części Europy do dziś. Jak pokazała historia XX w. propagandowa łatka "więzienia narodów" przypięta Austro-Węgrom przed ich upadkiem okazała się mocno przesadzona.

10 lutego 1940 r. Sowieci rozpoczęli masowe deportacje ludności polskiej, białoruskiej i ukraińskiej z terenów RP zajętych po 17 września 1939 r. przez Armię Czerwoną. Więcej…

10 lutego 1986 r. w Palermo rozpoczął się Maxiprocesso - największy proces włoskiego wymiaru sprawiedliwości wymierzony przeciwko mafii sycylijskiej. Na ławie oskarżonych zasiadło 475 oskarżonych. Dzięki zeznaniom pentiti (skruszonych) zdecydowana większość z podsądnych została uznana za winnych. Wyroki te utrzymał w mocy Sąd Najwyższy Włoch 30 stycznia 1992 r. Do czasu Maxiprocesso włoskie Ministerstwo Spraw Wewnętrznych oficjalnie utrzymywało, że nie ma czegoś takiego jak włoska mafia, a istnieje jedynie wiele niepowiązanych ze sobą gangów.

11 lutego 1943 r. Państwowy Komitet Obrony ZSRR podjął decyzję o rozpoczęciu sowieckiego programu nuklearnego.

11 lutego 2009 r. weszła w życie Ustawa o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. 2009 nr 22 poz. 120), zawieszająca obowiązkową służbę wojskową w Polsce. Więcej…

12 lutego 1554 r. w Tower of London ścięto lady Jane Grey (1537-1554), zwaną „królową dziewięciu dni”. Więcej…

13 lutego 1945 r. nastąpiła bezwarunkowa kapitulacja Budapesztu. Więcej…

14 lutego 1929 r. w Chicago w  garażu SMC Cartage Company przy 2122 North Clark Street miał miejsce jeden z najbardziej znanych epizodów wojny gangów epoki prohibicji znany jako masakra w dniu świętego Walentego. Więcej…

WIĘCEJ WYDARZEŃ HISTORYCZNYCH W CIĄGU ROKU...