Tego dnia w 1780 roku



29 maja 1780 r. w czasie bitwy pod Waxhaw (Wacsaw) w trakcie amerykańskiej wojny o niepodległość żołnierze brytyjscy z oddziału dowodzonego przez podpułkownika Banastre’a Tarletona (1754-1833), rzekomo mimo wywieszenia przez żołnierzy amerykańskich białej flagi zabili 113 z nich, w tym wielu rannych („Waxhaws Massacre”).

Zdarzenie zostało uznane przez stronę amerykańską za rażące naruszenie praw wojny i wykorzystane propagandowo, przyczyniając się też do powstania czarnej legendy Banastre’a Tarletona i jego przydomka „Bloody Ban the Butcher”. Trzeba zresztą przyznać, że już wcześniej miał on widoczne zapędy do prowadzenia „wojny totalnej”, a nawet krytykował brytyjskiego głównodowodzącego lorda Cornwallisa za zbyt łagodne metody prowadzenia wojny na kontynencie amerykańskim.

Banastre-Tarleton-by-Joshua-Reynolds

Banastre Tarleton.
Joshua Reynolds.
Olej na płótnie, 1782.
Public domain,
via Wikimedia Commons

Współcześnie jednak historycy pozostają w sporze co do jednoznacznej oceny masakry pod Waxhaw. Analiza relacji uczestników zdarzenia pozwala m. in. na przyjęcie wersji, według której pułkownik Tarleton nie wydał zbrodniczego rozkazu, a morderstw samowolnie dokonali jego żołnierze w błędnym przekonaniu, że Amerykanie mimo rozpoczęcia przez siebie negocjacji kapitulacyjnych oddali salwę, która zabiła ich dowódcę (faktycznie w czasie bitwy zabito pod pułkownikiem Tarletonem konia, po czym został on chwilowo unieruchomiony przez padające zwierzę). Podobna była też wersja zdarzeń opisywana przez samego pułkownika Tarletona (A History of the Campaigns of 1780 and 1781: In the Southern Provinces of North America, by lieutenat-colonel Tarleton. Dublin 1787, s. 31-32.).

Zdarzenie byłoby zatem incydentem wywołanym przez działających z zemsty żołnierzy brytyjskich i skutkiem braku ich dyscypliny, a nie rzezią z premedytacją i na rozkaz, jak głosiła amerykańska propaganda. Przeciw przyjęciu rozmyślnej rzezi przemawiają też fakty, że Tarleton po powrocie do dowodzenia masakrę powstrzymał, a po bitwie udzielono  pomocy medycznej wszystkim rannym.

Trzeba też zauważyć, że przed bitwą dowodzący po stronie amerykańskiej pułkownik Abraham Buford kategorycznie odrzucił żądanie kapitulacji wystosowane przez Tarletona, a następnie  już w ogniu walki zmienił zdanie i próbował wysłać z białą flagą swojego oficera, który najprawdopodobniej nie zdążył na czas dotrzeć do dowodzącego po stronie brytyjskiej.

Niezależnie od tego co naprawdę stało się pod Waxhaw zdarzenie miało konsekwencje niestety nie tylko propagandowe, prowadząc do dalszej brutalizacji konfliktu w czasie kolejnych starć, np. w bitwie pod Kings Mountain (7.10.1780) Amerykanie nie wzięli jeńców mordując brytyjskich lojalistów, którzy się poddali.

Ponad 200 lat później w filmie The Patriot Rolanda Emmericha (2000) pułkownik Tarleton został sugestywnie i dość jednoznacznie sportretowany przez wybitnego specjalistę od czarnych charakterów (Jason Isaacs jako pułkownik William Tavington).

AKTUALIZACJA 27.05.2022 © ŁUKASZ SOBANIAK


A History of the Campaigns of 1780 and 1781: In the Southern Provinces of North America, by lieutenat-colonel Tarleton. Dublin 1787. Google Books.

Massacre Or Myth? Banastre Tarleton At The Waxhaws, May 29, 1780. James Piecuch. Southern Campaigns of the American Revolution Vol. 1 No. 2, 10. 2004.

Debating Waxhaws: Was There a Massacre? Wayne Lynch and Jim Piecuch. Journal Of the American Revolution, 07.08.2013.

INNE ROCZNICE WYDARZEŃ HISTORYCZNYCH W NAJBLIŻSZYCH DNIACH:

25 lutego 1831 r. rozegrała się bitwa o Olszynkę Grochowską, uznawana za najbardziej krwawą bitwę powstania listopadowego. Więcej…

26 lutego 1815 r. Napoleon Bonaparte powraca z Elby. Rozpoczyna się "100 dni" Napoleona (a właściwie 112), trwające do ostatecznej klęski pod Waterloo (18.06.1815).

27 lutego 1934 r. w Berlinie w czasie wystawnego przyjęcia Gestapo aresztowało rotmistrza Jerzego Sosnowskiego (1896-1939?), oficera polskiego wywiadu znanego w Niemczech jako Georg von Nalecz-Sosnowski. Wraz  z Jerzym Sosnowskim w jego mieszkaniu aresztowani zostali wszyscy uczestnicy imprezy w liczbie kilkudziesięciu osób. Elita towarzyska Berlina w wieczorowych strojach wprost z przyjęcia została przewieziona dwoma ciężarówkami do głównej siedziby Gestapo przy Prinz-Albrecht-Straße 8, gdzie wszystkich poddano rewizji osobistej, przesłuchaniom, a następnie osadzono w celach.

28 lutego 1997 r. w Los Angeles miała miejsce strzelanina w North Hollywood, uznana za najdłuższą strzelaninę w historii amerykańskiej policji. Więcej…

1 marca 1954 r. na atolu Bikini w Wyspach Marshalla dokonano próbnej eksplozji termojądrowej o kryptonimie Castle Bravo. Eksplozja o sile 15 Mt spowodowała wielką katastrofę ekologiczną i liczne ofiary wśród mieszkańców pobliskich wysp.  Amerykański program nie mógł też pozostać bez godnej odpowiedzi ze strony ZSRR: sowiecka bomba AN602 zdetonowana w 1961 r. nad archipelagiem Nowej Ziemi miała masę własną 27 ton i eksplodowała z mocą 50 Mt. Mimo większej mocy sowiecka bomba była bardziej "ekologiczna" od amerykańskiej, choć skutki jej wybuchu były wykrywalne na Nowej Ziemi co najmniej do 2015 r.

2 marca 1972 r. z przylądka Canaveral na Florydzie wystartowała rakieta Atlas Centaur wynosząca sondę Pioneer 10, mającą służyć badaniu Jowisza i jego satelitów (przy pomocy zainstalowanych 11 instrumentów naukowych). Więcej…

WIĘCEJ WYDARZEŃ HISTORYCZNYCH W CIĄGU ROKU...